Mesajlaşmada yanlış anlaşılmanın verdiği stres

Bazen bir grupta, hele iş grubunda, Slack’te “bakıyorum” yazıyorum, sonra kendimi saatlerce “acaba kaba mı oldum” diye sorgularken buluyorum. 2021’in Kasım’ında, borsada bir arkadaşım bana Telegram’dan “Bu coin niye düştü?” diye sordu, ben de “Panik yapma, normal” dedim. Adam iki gün bana soğuk davrandı. Meğer “Panik yapma”yı dalga geçiyorum sanmış. Ses tonu yok, mimik yok, bir de herkesin kafası zaten dolu. Hele bir de sizin gibi parantez veya emoji çok kullanmayan biriyseniz, mesajın tonu tamamen karşı tarafın ruh haline emanet.

Mesajlaşmada yanlış anlaşılma stresi bana garip bir şekilde, eski Antalya evlerinin o rutubetli duvarlarını hatırlatıyor. Bir kere sızdı mı içine, çıkarmak zor. Geçen Mart, Lara'da bir proje için mimar arkadaşla WhatsApp’ta tartışıyoruz, “olabilir” yazdım. Üç saat sonra “Sana gücendim, direk kestin” dedi. Halbuki o sırada sadece çizimle boğuşuyordum, kelimeyi seçerken bile düşünmedim. Herkes mesaj tonuna takılmış, nokta, virgül, emoji; hepsi ayrı stres kaynağı. Yüz yüze olsa iki mimik, ama ekranda her harf potansiyel kriz. Şehirde kalabalıkta yüzünü göremediğin biriyle uzaktan mimari anlatmak gibi. Baştan kaybediyorsun.

WhatsApp'ta "tamam" yazıp iki saat cevap vermemek, artık pasif-agresif iletişimin dili oldu. Geçen ay arkadaşıma "İyiyim sen?" yazdım, o da "Fena değilim" diye döndü. Mesajı okudum, tekrar okudum, üçüncü kez okudum. Acaba ben soğuk mu görünmüştüm, o mu sinirli? Telefonda konuşsaydım, ses tonuyla anlar geçerdim. Ama ekranda harflerin arasında boşluklar var, her boşluk bir yanlış anlama fırsatı. Dün gece 11'de eski bir mesajı buldum, "Anlaştık" diye yazmışım bir işe dair. Şimdi tekrar okudum, acaba kızgın mıydım o zaman? Emin değilim. Nokta koymak artık riskli, ünlem işareti de çok samimi geliyor. Sessiz mesaj atanlar var ya, o da çekilmiş demek sanki. Mesajlaşma, sevgi dili mi yoksa maden ocağı mı bilmiyorum artık.

Yazıyı gönderirken parmağım tuşa değince kalp atışım hızlanıyor. Geçen hafta bir arkadaşıma "Tamam, hallettim" yazdım, o hemen aradı "Niye kızsın ki?" dedi. Hiç kızmadım ben, sadece kısa yazmak istedim. Ama mesajda ton yok, kelime yok, sadece anlam var—ve bu anlam hepimizin farklı kulaklarında çınlıyor.

Sesli mesaj atmayı denedim de insanlar dinlemiyorlar, uzun buluyor. Emoji koysam çok samimi görünüyor, koymayınca düşman kesiliyorum. Bir ara patronuma "Tamam başkan" yazdım, o bana iki saat cevap vermedi. Mesajı on kere okudum, herhalde küslü mü? Sonra geri döndü "Neden acele ediyorsun?" Acele etmiyorum, sadece yazmayı bitirmek istiyorum.

İlişkilerde bu çok kötü. Eşime geçen ay "Yemeği ben hazırlayayım" yazdım, o "Hayır, ben yaparım" dedi. Normalde bu sevindirir ama yazıda bir dirençlik vardı, birkaç dakika gerginlik yaşadık. Sonra telefonda konuştuk, aslında sadece beni rahat ettirmek istemiş. Yazı bu kadar basit şeyi bile karmaşık hale getiriyor. Telefonda beş dakikada çözülecek şey, mesajda yarım gün sürüyor.

Geçen hafta Nilüfer’de bir müşteriye WhatsApp’tan “Kapanış kaçta?” diye sordum, adam saniyesinde aradı, “Bir sıkıntı mı var, niye böyle kısa yazdın?” dedi. Bursa’da esnaf ağız alışkanlığıyla, gülerken bile ses tonunu duymayınca karşı taraf paranoyaya bağlıyor. Ben mesela geçen ay tedarikçiye “Faturayı gönderdiniz mi” dedim, adam hemen panik oldu, “Abi yanlış anlama, gecikme yok, akşam atıyorum” diye açıklama yaptı. Sanki her kelimeyi avukat gibi seçiyoruz, bir yanlış emoji, bir eksik ünlem tüm mahalleye dert. Mesaj işleri iyice stresli, arayıp anlatmak varmış.

Dün akşam arkadaşıma "Harika fikir" yazdım, o da "Cidden mi?" diye geri döndü. Sanki onu eleştirmiş gibi oldum. Mesajlaşmada nokta koymak suç, ünlem işareti yapmak aşırılık, emoji koymamak soğukluk. Geçen hafta işte bir müdürü uyardığımda "Bunu düşün" dedim, adam hemen aradı, "Sorun var mı benim performansta?" diye. Yok canım, sadece yazıyorum işte. Telefondan yazarken insanın sesi yok, yüzü yok, duygusu havada kalıyor. Mesaj gönderip beklemek, gözüne baktığında başka bir anlamı var mı diye düşünmek, bu stres gerçek. Sesli mesaj da uzun diye kimse dinlemiyor, arama yapınca da "Ne oldu?" diye paniğe giriyorlar. Yazı bu yüzden ilişkileri çöpçatanlak ediyor.

Mesajlaşmada yanlış anlaşılmanın verdiği stres, yazılı kelimelerin tonunu taşıyamamasından kaynaklanıyor. Geçen hafta bir müşteriye e-posta gönderdim, "Ödeme konusunda sıkıntı var mı?" diye sordum. Basit bir iş sorusu. Adam hemen telefon açtı, "Niye böyle agresif yazıyorsunuz?" dedi. Aynı cümleyi telefonla sorsam, ses tonuyla anlar da geçer. Ama yazıda her kelime bir şüphe taşıyor.

Whatsapp'ta "Tamam" yazınca soğuk görünüyor, "Tamam, anladım" yazınca uzun gelip gereksiz görünüyor. Emoji koysan klişe, koymasan cansız. Geçen ay bir arkadaşa "Cuma akşamı buluşalım mı?" dedim, o üç saat sonra "Yok, sana uymuyor anladım" diye cevap verdi. Hiç öyle bir şey demedim. Mesajında benim yazdığım şeyi değil, kendi kafasında kurduğu senaryo vardı.

Özellikle iş ilişkilerinde bu stres katlanıyor. Slack'ta bir projeyle ilgili soru sordum, "Durmuş mu?" diye. Proje yöneticisi hemen savunmaya geçti, "Ekip çalışıyor, sadece gecikmiş" dedi. Ben merak etmiştim, suçlamıyordum. Ama yazı, söz değil. Söz canlı, mesaj cesettir. Bir daha okuyup karar verilir, her okuyuşta farklı anlam çıkabilir. Bu da insanları mesajlaşmada çok dikkatli, çok tasaklı yapıyor. Sonunda herkes kendini kısıtlı ifadelerle anlatmaya başlıyor, samimiyeti kayboluyor.