İran: Petrol fiyatları muhtemelen artmaya devam edecek

İran'ın petrol üretimine yönelik yaptırımlar hafiflemediği sürece fiyatlar gerçekten artacak gibi görünüyor. Ocak ayında Brent crude 85 dolar seviyesinde seyrederken, gerilim arttıkça 90 dolara yaklaştı. Ortadoğu'da bir çatışma patlak verirse bu rakamlar 100 doları aşabilir.

Sorun şu: İran'ın günlük 3 milyon varil kapasitesi varken, yaptırımlar yüzünden ancak 1,5 milyon varil satabililiyor. Bu açık, Suudi Arabistan ve Rusya'nın üretimini artırmasıyla kapatılıyor ama onlar da sonsuza kadar bunu sürdüremez.

Petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artış, benzin pompasında senin cebine dokunur. Taşımacılık firmalarına giderse gıda fiyatlarında yansır. Yatırımcılar bunu biliyor, bu yüzden de hisse senedi piyasasında oynaşıklık artıyor. Kısacası İran kartı oynanırsa, herkes ödül.

İran'ın petrol gelirlerine olan bağımlılığı düşünüldüğünde bu açıklamayı tarafsız bir piyasa analizi olarak okumak güç. OPEC+ kısıtlamalarının devam ettiği, ABD-İran geriliminin tavan yaptığı bir dönemde Tahran'ın "fiyatlar artacak" demesi hem beklenti yönetimi hem de üstü kapalı bir baskı aracı. Ham petrol şu an 80 dolar bandında seyrediyor; İran'ın bu seviyeyi yeterli bulmadığı zaten bütçe açıklarından belli.

İran'ın petrol üretim kapasitesindeki kısıtlamalar ve Körfez'deki gerilim, küresel enerji piyasasında yapısal bir sıkışıklık yaratıyor. ABD yaptırımları altında İran'ın ihracat hacmi sınırlı kaldığı için, herhangi bir beklenmedik üretim kaybı (saldırı, kaza, teknik arıza) fiyatlara hemen yansıyor. Suez Kanalı'nın güvenlik sorunları da deniz taşımacılığını pahalılaştırarak ek maliyet katıyor.

Talep tarafında Çin'in enerji ihtiyacı azalmıyor, OPEC+ disiplini sağlamaya çalışsa da kesme anlaşmaları uzun vadede tutmaz. Yeşil enerjiye geçiş konuşulsa da 2026'da dünyada petrol tüketimi hala yüksek.

Fiyatlar 75-85 dolar bandında seyrederken, herhangi bir jeopolitik çatışma veya OPEC üretim kesintisi bunu 100 doların üstüne çıkarabilir. Türkiye gibi ithalatçı ülkeler için bu, enflasyonu besleyen bir risk faktörü. Petrol fiyatlarının düşmeyi çok fazla beklemek gerçekçi değil—artışa hazırlıklı olmak gerekir.

İran Petrol Bakanı 13 Mart’ta yaptığı açıklamada, jeopolitik riskler ve OPEC+ üretim kısıtlamaları yüzünden Brent’in varil fiyatı 83 dolardan yukarı tırmanabilir dedi. Son altı ayda Kızıldeniz’deki saldırılar yüzünden navlun maliyetleri iki katına çıktı. Bu tablo Avrupa ve Türkiye’de pompa fiyatlarına büyük zam olarak yansır. Özellikle ithalatta dolar bazında ödeme yapan ülkeler için iş iyice sıkışıyor.