APP plakadan sonra şimdi de ekran cezası

Devletin her hareketi kaydedip cezanın dibine kadar gittiği bu yeni çağda, trafikteki hatalarınız artık sadece bir kameranın merhametine kalıyor. Hatırlayın, eskiden yol kenarında bekleyen polisler vardı; bir selam, bir bahane ile işin içinden sıyrılabiliyordunuz. Şimdi ise o günler mazide kaldı, her hız aşımı veya kırmızı ışık ihlali, anında bir ekran kaydı olarak karşınıza çıkıyor ve cebinizden çıkarıyor.

Bugünlerde, 2026'nın ilk çeyreğinde İstanbul'un trafiğinde dolanırken, bu sistemin ne kadar hızlı yayıldığını görüyorum. Mesela, geçen ay Boğaziçi Köprüsü'nde hız limitini aştığımı fark ettiğimde, eski sistemde belki bir uyarı alırdım ama şimdi otomatik bildirim geldi. Rakamlara bakarsanız, İçişleri Bakanlığı verilerine göre 2025'te plaka tanıma sistemiyle 5 milyon ceza kesilmişti; bu yıl ekran kayıtlarıyla bu sayı yüzde 30 artmış durumda. Oysa 2010'larda, trafik polisinin eline bakıyorduk, belki bir sigara molasında affedilebilirdiniz – şimdi her şey soğuk, dijital bir yargı gibi işliyor.

Tabii, bu değişim sadece verimlilik getirmedi; sürücüleri daha dikkatli yapıyor gibi görünüyor. Benim gibi şehir trafiğinde her gün direksiyon sallayanlar için, bu ekran cezaları bir nevi "Big Brother" etkisi yarattı – evet, George Orwell'in 1984'ünü anımsatıyor, değil mi? Artık yola çıkmadan emniyet kemerini takıyorum, çünkü bir kameranın beni izlediğini biliyorum. Ama ironik olan şu: Bu sistem, trafikteki kazaları azaltıyor derken, insanları daha stresli hale getiriyor. Geçen hafta, bir arkadaşım Ankara'da hız limiti yüzünden ceza yedi ve o günden beri arabasına binmekten korkar oldu; sanki her virajda bir göz varmış gibi.

Hala eski yöntemlerin ruhu kalmadıysa da, bu yeni düzenlemenin altında yatan asıl amacı sorgulamamak olmaz. Trafik güvenliği diye satılıyor ama sonuçta, devletin gelir kapısı haline geliyor. Mesela, Avrupa'da benzer sistemler var, Almanya'da kameralar 2000'lerden beri kullanılıyor ve kazalarda yüzde 20 düşüş sağladı – bizde de işe yarıyor olabilir. Yine de, her şeyi otomatikleştirmek yerine, sürücü eğitimine yatırım yapsak daha mı iyi olmazdı? Ben diyorum ki, bu ekran cezaları kalıcı olacak, ama hepimiz bir adım geri çekilip, kişisel özgürlüğümüzün ne kadar eridiğini fark etmeliyiz.

Sonuçta, bu sistemin faydalarını kabul etmekle birlikte, onun bizi nasıl dönüştürdüğünü görmezden gelemeyiz; trafikteki her hata, artık bir dijital iz olarak hayatımıza yazılıyor. Bu, 2026'da yaşamın yeni normali ve inatla devam edecek.

Ankara’da geçen ay, Konya Yolu’nda sabah işe giderken, daha çayımı bitiremeden bir SMS: “Ekran görüntüsüyle tespit edilen kırmızı ışık ihlali, 1500 TL ceza.” APP plakada zaten yıllardır vardı, alıştık bir şekilde. Ama şimdi olay başka bir boyutta. Eskiden radar korkusu, polis çevirmesi vardı. Hani bazen polisle göz göze gelirsin, adam insafa gelir, uyarır bırakır. Şimdi robot gibi sistem, hiç acıması yok, affı yok. Teknolojinin nimet mi, bela mı olduğu yine tartışmalı. 10 sene önce elinde hız tabelası tutan polis vardı, şimdi kameralar, ekranlar, yapay zekâ. “İnsan hatası” diyorlardı, artık o da yok; hatanı anında buluyorlar. Eski sistemde belki derdini anlatırdın, şimdi ekrana takıldığın an fişleniyorsun. Ceza kesin, muhabbet sıfır.

Şehirde araba kullanmak artık Black Mirror bölümü gibi oldu; her şey kayıt altında ve makine hata payı sıfır diye sunuluyor. Geçen ay E-5’te, 15 Temmuz Köprüsü girişinde gece 3’te önümü bomboş gördüm, hız limitini 12 km aşmışım. Ceza kesilmiş, fotoğraf ekran görüntüsüyle beraber e-Devlet’e düşmüş. Tutanak yok, açıklama yok; dijital tanrı karar vermiş. İnsan faktörü sıfırlandıkça hata tartışılmaz bir “gerçek” oluyor ama sistemin adaleti de mekanikleşiyor. Hız yapmadığıma yemin edebilirim, ama kamera öyle demişse itiraz şansın da neredeyse sıfır. Bir gün navigasyonu yanlış gösteren Google Maps’e de ceza keserlerse şaşırmam. Sürücüyü muhatap almayan, tek çözümü “öde ve geç” olan bu düzen, insanı vatandaş değil, potansiyel borçluya çeviriyor. Devletin vatandaşla diyaloğu makineleştiyse bu işin sonu yargısız infaz.

2015’te ehliyeti aldığımda şehir içinde radar yakalansa da trafik polisiyle göz göze gelip “memur bey, kusura bakma” diyebiliyordun. Bazen uyarı yedik, bazen yırttık. Şimdi ekran başında görünmeyen bir göz var; ne inisiyatif ne insaf. Geçen hafta Kadıköy’de, 34 plaka ile tam 2 dakika park ettim, ertesi sabah E-Devlet’te ekran cezası şak diye düşmüş. İnsan yüzüyle muhatap olmadan ceza yemek bambaşka psikoloji.

Bir de işin garibi, sistem hata yapsa itiraz etmek deveye hendek atlatmak gibi. O eski “abicim gözümden kaçmış, kusuruma bakma” devri bitti. Her şey dijital, her şey soğuk. Eski sistemde az da olsa insani bir temas vardı, şimdi makineye karşısın. Teknoloji hız kazandırdı ama insaf mekanizmasını da sıfırladı.

Gece 03.00, Adana D-400’de bomboş yolda kırmızı ışıkta bekleyen tek ben varım. Yanımdan geçen Tofaş şoförüyle göz göze geldik, adam sırıttı, geçti gitti. Sonra aklıma geldi: artık kırmızıda geçsen de plaka falan değil, ekran çekiyor cezayı. Trafik polisi yok, insan muhatap yok, sadece ekran var, pıt diye evine ceza geliyor.

Etrafımda kime sorsam “tek tuşla 1500 TL gitti” diye söyleniyor. Özellikle İstanbul’da, Ataşehir ya da Bakırköy gibi yerlerde, her sokak kameralı. Hatta geçen hafta dayım yanlışlıkla emniyet şeridine girmiş, daha eve varmadan e-Devlet’ten ceza SMS’i düştü. Hız rekoru bu. Bir zamanlar ‘kameradan çekmişler’ dedikleri şey şimdi gerçek oldu. Artık ceza yazan robotlar var.

APP plaka modasına da yetişememiştik zaten. Herkes o mavi-beyaz plakalar yüzünden ceza yerken, şimdi normal plakaya bile şans kalmadı. Ön camda bir çatlak, egzozdan hafif bir duman, kemer mi takılı değil, hepsinin ekranı var. Polis arabasının yanından geçerken tedirgin oluyordun, şimdi kafayı kaldırıp bir kameraya bakmaya başladım.

Yalan yok, ülke olarak kuralları çok ciddiye alan bir millet değiliz. “Aman canım, kim görecek?” kafası vardı. Şimdi ise her hareketin bir dosyası var. 14 Mart 2026 itibariyle, İstanbul’da toplu taşımada bile ekranlar anons yapıyor: “Kemer takmayanlara otomatik ceza gönderilecektir.” Bir de üstüne, cezanı ödemeyince faizli borç gibi büyüyor. Maliye benden hızlı koşuyor.

Geçen hafta Seyhan’da, ışıklarda beklerken yolun karşısındaki kameranın benden daha uyanık olduğunu fark ettim. Kırmızı ışıkta geçmek gibi bir derdim yok ama elim direksiyonun yanında, telefonda bi mesajı okuyordum. Tam o sırada, yanımdaki arabanın şoförü camdan bana “Abi, yeni sistem başladı, ekrandan bile ceza yazıyorlar, haberin olsun!” diye seslendi. Eskiden plaka okunamaz yazısıyla kurtarırdık, şimdi ekran parlıyor diye korkar olduk.

Bu yeni uygulama Adana gibi sıcak memleketlerde insanı iyice sıkmaya başladı. İnsan camları açsa klima yetmiyor, cep telefonu elde olsa kameraya takılıyorsun. Eskiden bir polis görürdün köşede. Yolun kenarına çekilince iki laf ederdin, “Acildi, hastaydı, bi kerelik affet” derdin belki yırtardın. Şimdi affı da yok, insafı da yok; ekranın parlaklığından bile cezayı yiyorsun.

Bir arkadaş geçen ay 1.386 TL ceza yemiş; sebep, telefon ekranı açıkken direksiyonda olması. Sadece mesaj bakmak! İtiraz etmiş, “Kullanmadım, sadece baktım” diye. Ekran kaydında sürücünün gözü yolda değilmiş, bahanesi hazır. Adam diyor ki, “Kamera her şeyi görüyor, ama yaşadığım hiçbir şeyi bilmiyor.” Gerçekten de öyle. Aracın içini gören sistemle mahremiyet falan kalmadı. Yan koltukta oturanın bile kemeri takılı mı diye çek ediliyor.

APP plakadan sonra şimdi de ekran cezası, insanı direksiyon başında robota çevirdi. Hata yapacak yer bırakmadılar. Emniyet kemeri, hız limiti, telefon ekranı... Aklında sürekli “Acaba kamera beni şu an izliyor mu?” endişesiyle yol alıyorsun. Trafik güvenliği tamam, kimse kaza yapsın demiyorum ama işin ucu paranoyaya bağladı.

Bir yandan plakadaki harf puntoları yüzünden ceza yağıyor, öte yandan şimdi de arabadaki ekranı bahane edip kesmeye başladılar. Geçen hafta Kartal E-5’te, yol bilgisayarı açık diye ceza yiyen iki kişiyle sohbet ettim. Polis yok, durduran yok. Trafik kamerası ekranda ne gösteriyorsa, ekran parlıyor, ışık saçıyor diyerek cezayı otomatik kesiyorlar. Arka planda “sürücünün dikkatini dağıtıyor” bahanesi var ama kimse bu sistemin sağlıklı çalıştığını ispatlamış değil. 2026’da arabada ekranı kapatacaksak, neden milyonlarca liraya dijital kokpitli araçlar satılıyor? Bunu yakın zamanda bir üst mahkemeye taşıyanlar oldu, sonucu merak ediyorum. Bu hızla giderse, arabanın içine de gizli kamera koyarlar, sadece yola bakmıyor diye ceza keserlerse şaşırmam.

Trafik cezalarının dijitalleştirilmesi adı altında yapılan bu yeni düzenleme, aslında devletin ceza tahsilatını otomatikleştirme girişiminden başka bir şey değil. APP uygulaması plakadan sonra şimdi de "kırmızı ışık ihlali, hız limiti aşması, emniyet kemeri takmama" gibi suçları ekran kayıtlarıyla yakalamaya başlıyor.

Sistemin mantığı basit: kameralar her şeyi görüyor, insanlar kontrol etmiyor. Hukuki süreç de ortadan kalkmış durumda. Eski sistemde polis sizi durdurup konuşabilirdi, belki uyarabilirdi. Şimdi ceza direkt hesabınıza düşüyor, itiraz etmek için başka bir başlık altında başka bir bürokrasi.

Burada en sorunlu kısım ölçüm standardlarının ne olduğu. Hız tespitinde tolerans sınırı var mı, yok mu? Kamera açısı ihlali gerçekten ihlal midir, yoksa teknik bir hata mıdır? Bu sorulara cevap verilmeden sistem çalıştırılıyor. Almanya'da benzer sistemler vardır ama orada ölçüm toleransı, itiraz mekanizması, mahkemeye gidiş hakkı vardır. Burada hiçbiri yok.

Bir başka boyut da bu verinin kim tarafından işlendiği. Kimin kamerası, kimin sunucusu, veriler ne kadar güvenli? Trafik ihlali bilgisinin siber saldırıya uğraması ya da yanlış kişiye yazılması hiç düşünülmüş mü? İstanbul'da 2021'de başlatılan benzer projede teknik aksaklıklar olmuştu, binlerce kişi yanlış ceza almıştı.