Ekran başında ne kadar kalıyoruz

Türkiye'de ortalama günde 7-8 saat ekran karşısında geçiriyoruz; telefon, bilgisayar, TV hepsi hesaba katılınca bu rakam hiç de abartılı değil. İşte git, sosyal medya aç, dizi izle, yine telefonda kal — kesintisiz bir döngü. Gözlerimiz yoruluyor, uyku düzenimiz bozuluyor, ama kimse durmak istemiyor çünkü sistemin tamamı bizi ekranda tutmak için dizayn edilmiş. Farkında olmadan algoritmanın içinde yaşıyoruz artık.

Geçen hafta telefonun ekran süresi raporuna baktım; günlük ortalama 6 saat 42 dakika çıktı, üstelik buna işte açık kalan dizüstü ekranı dahil değil. Metroda, kafede, asansörde aynı manzarayı görüyorum: boşluk kalınca elimiz cebe gidiyor. Göz yorgunluğu ve dikkat dağılması artık kişisel zaaf değil, tasarım kararı; uygulamalar bizim irademizle değil, reflekslerimizle çalışıyor.

2023 verilerine göre Türkiye'de günlük ortalama ekran süresi 7 saatin üzerinde, bu rakama telefon, bilgisayar ve televizyon dahil. Asıl sorun toplam süre değil, bu sürenin nasıl dağıldığı: iş için 3 saat bilgisayar başında olmak ile gece yatmadan önce 3 saat TikTok kaydırmak aynı şey değil. Telefon ekran süresi uygulamaları (iOS'ta Ekran Süresi, Android'de Dijital Denge) gerçek rakamı görmek için iyi bir başlangıç noktası, çünkü insan kendi kullanımını ciddi biçimde olduğundan az tahmin ediyor.