Yapay zekanın hayatımıza etkisi

Yapay zekanın hayatımıza etkisi

Geçen ay borsa analiz raporunu ChatGPT'ye yazdırdım, 3 saatlik işi 20 dakikada bitirdi. Ama sonra Gemini'ye aynı soruyu sordum, tamamen farklı sonuç verdi. İkisinin hangisi doğru olduğunu ben buldum, yani işim azalmadı, sadece denetçi rolüne geçtim. 2022'de bir hisse senedi raporunu kendim yazarken 4 kez silip yeniden başlamıştım, kafamda karmaşa vardı. Şimdi yapay zeka çerçeveyi sunuyor, ben detayları kontrol ediyorum. Hız kazandım ama sorumluluğumdan kaçamadım. Daha önemlisi, bu araçları kullananlar ile kullanmayanlar arasındaki fark şu an için korkunç. Birisi 3 saatte bitiren kişi, diğeri 30 saatte bitiriyor ve ikisinin de maaşı aynı. Bu durumun ne kadar süreceğini merak ediyorum.

2002’de ilk bilgisayarım pentium 3. internet kafe dışında bilgisayar başında yapabildiğim tek şey minesweeper. şimdi chatgpt’ye başlık bulmak için bile başvuruyorum. eskiden 10 saat word’de tablo yapmaya uğraş, şimdi iki satır promptla her şeyi al. ctrl+c ctrl+v kültüründen ctrl+z’ye bile gerek bırakmayan günlere geçtik.

Dün akşam ChatGPT'ye "bu ayın elektrik faturasını nasıl azaltırım" diye sordum, bana oda sıcaklığını 19 dereceye ayarla, gece 2'de çamaşır yıka, buzdolabını 2 santim duvara yaklaştır dedi. Uyguladığımda fatura gerçekten düştü ama evde dondum. Yazı işlerinde şablonları kendim yazarken, şimdi ChatGPT'ye "bu sözleşmeyi 200 kelimeyle özetle" diyorum, 3 dakikada yapıyor. Geçen ay Spotify'ın "sizin için çalma listesi" özelliğine bakıp "ben mi bu müzikleri seviyorum yoksa algoritma mı seviyor" diye düşündüm. Yapay zeka artık o kadar içimize girdi ki, kendi seçimlerimi bile sorgulamaya başladım. Ama en kötü tarafı şu: bir gün internet kesilince excel açmaya kalktım, hiç formül yazamadığımı fark ettim. Beyin kas hafızası kayboluyor sessizce.

Yapay zekanın hayatımıza etkisi, ben fark etmeden başladı. Geçen yıl Spotify açıp "Discover Weekly" sayfasına baktığımda, beş yıldır dinlemediğim bir şarkıyı önerdiler. Şarkı tam da o haftada aklımda olan, ama kimseye söylemediğim türde bir şeydi. O an ürperdim biraz.

Sonra işte, iki ay önce evimin wifi şifresini unutup telefonda "şifremi bul" yazınca, cihaz bana kendi ağlarımdan hangisinin adını söyledim diye sordu. Ben de "aa, doğru, bunu sana söylemiştim" dedim kendime. Artık telefon beni hatırlatıyor, ben değil. Başta sinirleniyordum, şimdi rahatlık verdi.

Yazı yazarken kelime sayıyorum diye bir sorunum vardı. Şimdi ChatGPT'ye "bunu 300 kelimeye çıkart" diyorum, o yapıyor. Daha önce sözlükte okuduğum yazarlar kendi sözcük havuzunu, kendi tarzını kurardı. Ben şimdi kaynağa danışıyorum. Fark ettim mi, bilmiyorum ama yazı yazma hızım iki katına çıktı. Kalitesi mi arttı, azaldı mı? Hiç bilmiyorum. Daha çok yazıyorum, o kadar.

Market uygulamasında "dün aldığım ürünler" sekmesi açıldı. Ben açmadım, uygulama kendi açtı. Pazartesi alışverişlerim, çarşamba alışverişlerimden farklı. Uygulama bunu biliyor. Pazartesi pazarda ne var diye sordum, haftanın hangi günü pazarı daha ucuz olduğunu söyledi. Sonra o günü seçmeye başladım.

Anneme video gösterdim, yapay zeka tarafından oluşturulmuş bir video değildi, sadece bir algoritmanın seçtiği video. Annemi böyle seçilenler gülündürüyor. Artık ben de gülünüyorum. Ama seçimi ben mi yaptığımı, algoritma mı yaptığını bilmiyorum. İkisi de aynı şey oldu.

2022’nin kışında, şahıs şirketinin gelir gider hesabını ayarlarken ChatGPT’ye ilk defa sorular sordum. Vergi beyanı nasıl hazırlanır, stopajı nasıl hesaplarım diye yazdım. Dakikalar içinde Maliye’nin sitesinde bulamadığım teknik detayı, dipnotuyla cevaplarken, bende bir tuhaf his oluştu. Muhasebeciye WhatsApp’tan yazınca 2 gün sonra dönen adam, bir robot kadar hızlı olamazdı. O gün bugündür vergi sorularımı önce yapay zekaya yazıyorum, sonra insana soruyorum. Cevaplar %90 aynı, insan olan ya eksik bırakıyor ya da konuyu uzatıyor. “Daha iyi insan ilişkisi için müşteriyle iletişim şart” diyen danışmanın cümleleri, ChatGPT’nin doğru nokta koyduğu yerde bitiyor.

Mali müşavir tanıdığım var, Manisa’da yaşıyor. Üç yıl önce yanında staj yapan çocuklar şimdi işsiz, çünkü küçük ofisler bile hazır defter, otomatik makbuz yazılımı kullanıyor. Önceden 4 kişiyle haftada 30 saat excel işlenirdi, şimdi iki kişi 3 saatte bitiriyor. Otomasyonun etkisini ilk elden gördüm. Fatura kesmek, defter tutmak, KDV beyanı hazırlamak artık bir “bilgi” işi olmaktan çıktı, düğmeye basmak kadar basit. Girişimciysen, vergi mükellefiysen, işin ne kadar hızlı değiştiğini yaşadıkça anlıyorsun. 2023 Aralık’ta yeni şirket açarken, e-beyannameyi kendi başıma yapabildim. 2016’da böyle bir şey mümkün değildi.

Girişimcilikte “yaratıcı” iş kalmadı, herkes dijital asistan kullanıyor. Marka adı bulmak için sabaha kadar beyin fırtınası, şimdi 5 dakikada üç tane jenerik öneri. Patent başvurusu, yatırımcı sunumu, hepsi hazır şablon. Eskiden logo için ajansla günlerce yazışılırdı, artık Midjourney’de 12 deneme, biri tutmazsa yenisi. Yaratıcılıkla övünen sektörler bile “prompt yazarına” döndü. Sosyal medya yönetimi, görsel tasarım, hatta reklam metni. İyi bir yapay zeka kullanıcısıysan, ortalamanın üstünde iş çıkarıyorsun. Sadece girişimciler değil, avukatlar, mali müşavirler, ajans çalışanları da bu dalgaya kapıldı.

chatgpt’yi ilk 2023 baharında denedim, önce saçma sapan sorular sordum. “sen mi zekisin yoksa ben mi?” diye darladım. sonra asıl bomba, işyerinde alarmları kurmak, excel formüllerini yazdırmak için kullanınca geldi. eskiden youtube’a “bilmemne excel formülü” yazıp 15 dakika video izlerdim, şimdi 30 saniyede kopyala-yapıştır bitti.

ramazan ayında market listesi çıkarmasını bile denedim, bana “soğanın kilosu 12 tl, bu sene zeytinyağı pahalı” diye not düştü. o gün anladım, bu iş geri dönülmez. şimdi alışveriş listesi, sözleşme, hatta ütü yaparken podcast önerisi bile yapıyor. kendi anneme “şunu chatgpt’ye sor, daha hızlı cevaplar” dediğim gün, ben de resmi olarak yapay zeka bağımlısı oldum.

KPSS çalışırken denemeleri okutacak kimse bulamıyordum. Geçen ay ChatGPT’ye bütün yanlışlarımı yazdırdım, üstüne bir de konuyu özetlemesini istedim. Normalde 40 sorunun analizine 1 saat gidiyordu, şimdi 10 dakikada çıkıyorum işin içinden. Annem bile “bunu sen mi yazdın” diye şaşırdı. Hatta fırından hangi ekmeği alayım diye sordum, bana “tam buğday sağlıklı” diye öneri verdi. Ben teknolojiyi hep uzak görürdüm, meğerse evdeki sessiz kahraman olmuş. Şimdi evde “yapay zekadan bakayım mı” deyince babam göz deviriyor.

Geçen sene Adana’da araç ekspertizi için sıra beklerken ChatGPT’ye “ikinci el araba alırken nelere bakılır” diye sordum. Üç dakikada listeyi önüme koydu, ustanın iki saatte verdiği öneriden daha detaylıydı. Eskiden forumlarda saatlerce başlık karıştırırdım, şimdi aynı soruyu iki farklı yapay zekaya sorup aralarındaki farkı gözetiyorum. Teknoloji yüzünden ustayla sohbetin tadı kalmadı, ama zamandan kısmak başka hiçbir şeyle yarışamaz. Bir de kredi başvurusu için mobil bankacıkta yapay zeka danışmanı bana iki kez evrakları yanlış yüklediğimi söyledi, insan olsa o kadar sabretmezdi.

Ben ilk kez Google Fotoğraflar’da “köpek resimlerim” diye arama yaptığımda fark ettim yapay zekanın sessizce hayatıma sızdığını. 2018’di, İstanbul’da yaşıyordum. O güne kadar telefondaki on bin fotoğrafı tek tek klasörlemiş biri olarak, arama çubuğuna “bebek” yazıp otuz saniyede kardeşimin eski fotoğraflarına ulaşmak bana hafif bir utanç verdi. Şimdi taşınırken, koli listesini eski usul deftere yazmaya kalkınca kendimi geri kalmış gibi hissettim. Yapay zeka bazen fark ettirmeden alışkanlıklarını tokatlıyor, insan bir anda kendi yöntemlerini sorguluyor.

Yapay zekanın hayatımıza etkisi

2016 yılında ilk kez ChatGPT benzeri bir şeyle tanıştığımda, aslında o kadar da etkileyici değildi. Bir makine öğrenmesi modeli daha. Ama son dört yıl içinde gördüğüm değişim başka. Şimdi sabah uyandığımda telefonumda yapay zeka var, bilgisayarımda var, hatta ev aletlerimde var. Geçen hafta bir tasarım dosyasını Midjourney'e verdim, 30 saniye içinde dört farklı versiyon geri aldı. Beş yıl önce bunu yapan biri için haftalarca beklerdim.

Nostaljik kısım işte burası. İnsan beynine güvendiğimiz zamanları hatırlıyorum. Bir sorunun cevabını bulmak için kütüphaneye giderdim, kitapları karıştırırdım, belki de cevabı bulamazdım. Şimdi her şey anında. Bir Excel tablosunun formülünü yazamadığımda yapay zeka yazıyor, bir yazının ton ayarını bilmediğimde ona soruyorum. Rahatlık var ama aynı zamanda bir kayıp var. Kendi bilgimize güvenme kabiliyetinin yavaş yavaş erozyona uğradığını hissediyorum.

İş tarafında ise hiç duygusal değilim. Veri analisti olarak çalışan bir arkadaşım geçen ay işten çıkarıldı. Şirketi yapay zeka modeline geçti. Onun yaptığı işi şimdi bir algoritma yapıyor, daha hızlı ve daha ucuz. Elbette daha az yaratıcı, daha az insani, ama işveren umursamıyor. İstatistik budur.