Geçen hafta annem aradı, “Telefonum bana sesli komutlarla yanıt veriyor artık, onu susturamadım, ne yapacağım?” diye panik halinde. Altı ay önce Siri’nin ya da Google Asistan’ın adını bile duymamış bir kuşağın bu kadar kısa sürede bu teknolojiyle haşır neşir olması bence çok çarpıcı. Evdeki akıllı hoparlör, arabada navigasyon, telefonda not alma derken, sesli asistanlar neredeyse her yere sızdı. Ama işin ilginci, hâlâ birçoğumuz bu asistanları, hayal ettiğimiz o kusursuz kişisel yardımcıdan çok, bazen komik bazen de fazlasıyla mekanik bulanık sesler olarak görüyoruz.
2010’da iPhone 4S’le birlikte Siri ilk çıktığında, “Bugün hava nasıl?” sorusuna üç saniyede cevap verebilmesi bile mucize gibi gelmişti. Şimdi 2026’dayız; Türkçede anlaması, bölgesel ağızları çözmesi, bazen espri yapabilmesiyle birlikte, takvimleri organize ediyor, market listesi hazırlıyor, bazen de (istemeden) “Sana yardımcı olamadım” diyerek sinir bozuyor. Gelişimin en somut göstergesi, asistanların “anlamadım, tekrarlar mısınız?” deyişlerinin sayısında ciddi düşüş. 2018’de kullandığım Google Home, Adana şivesini ayırt edemeyip “Adana kebap” siparişi yerine “Alana kebap” gibi absürt sonuçlar veriyordu. Şimdi aynı cümleyi çok daha doğru algılıyor.
Yapay zekânın dil işleme kapasitesi arttıkça, sosyal etkileşim kurabilme becerisi de derinleşiyor. Yani mesele yalnızca doğru kelimeleri anlaması değil, duygusal tonu, bağlamı, bazen imayı sezip cevap verebilmesi. Almanya’daki bir konferansta dinlediğim bir sunumda, sesli asistanların yaşlı yalnız bireylerle empati kurabilmek için özel olarak eğitildiğinden bahsedilmişti. Sadece yemek tarifi değil, gerçekten “Bugün nasılsın?” diye sorabilen, sohbeti sürdürebilen bir teknolojiye doğru evriliyorlar.