Türkiye'de yemek yarışma programlarının etkisi

Evde yemek yapmayı unuttuk, ekran başında yemek yemeyi öğrendik. 2024 yazında MasterChef izleyip tavada yumurta kırmaya üşenen biri olarak söylüyorum, bu yarışmalar insanı bir acayip hale sokuyor. İstanbul’da neredeyse her mahallede “yarışmacının menüsü” diye menü çıktı, hatta bir yerde (Kadıköy, Moda) “Somer Şef’in soslu tavuğu” diye tabak satıyorlardı. Yani ekranda gördüğümüz şey, mutfağa değil, daha çok kahveci menülerine yansıyor. Evde kimse o lazanyayı açıp, taze kekik aramıyor, ama herkes “şef tabağı” istiyor. Bizim evde artık “bunu Şef Mehmet böyle yapmıyor” diye trip atılmaya başlandı. Ekran bağımlılığı gibi, mutfak özgüvensizliği de yayıldı, “ben yapamam” kafası aldı başını gitti. Şov güzel, hayat gerçekleri başka.

2021 yazında MasterChef izleyip mutfağa giren kaç kişi tanıdım sayamadım. Eskişehir’de üç arkadaş birden evde sushi yaptı, sonuç rezalet ama heves tam. Bir de şu var; herkes elindeki malzeme ile “yaratıcı tabak” yapmaya çalışıyor, sanki şef olmak bu kadar kolay. Yarışmadan sonra zincir restoranlarda “MasterChef usulü bonfile” diye menüye koymaya bile başladılar. Bu kadar hızlı yayılan başka TV etkisi görmedim, evde yemek yapmayı hâlâ eğlenceli bulan insan kaldıysa o da bu yarışmalar sayesinde.

Acun’la başlayan, şimdilerde 4 ayrı kanalda birden dönen yemek yarışmaları yüzünden memlekette herkes bir anda gurme oldu. Geçen sene annem 60 yaşında, “Masterchef jüri gibi tadım yapıyorum” deyip gözleri kapalı mercimek köftesi analiz etti. En yakın arkadaşım, hayatında yumurta kırmamış adam, geçen ay “sous vide makinesi mi alsam” diye sordu.

Bir de şu var: Kimi evlerde akşam yemeği, televizyondaki yarışmanın menüsüne göre şekilleniyor. “Bugün mantı yaptılar, yarın da kabak dolma olsun,” diye ev kadınları WhatsApp gruplarında menü paylaşıyor. Mevzu sadece yemek değil, bolca ego yarışı. Yarışmacılar birbirine laf sokarken, izleyen de mutfağında malzeme eksikliğiyle boğuşuyor.

İnsanlara mutfağı sevdiriyor diyenler var ama bence asıl etkisi, herkesin kendi yemeğini gömmesi. “Ben olsam daha iyisini yapardım,” kafasına girenlerin sayısı 2022’den beri ciddi arttı. Şeflik egosu tavanda, yemek zevki ikinci planda.