Şimşek'ten cari açık değerlendirmesi

Küçük bir tekstil atölyem var, Bağcılar’da. 2025’in sonunda ihracat için gelen talep düşmeye başladı, çünkü Avrupalı alıcılar euro kurundan şikayetçi. Şimşek geçen hafta “cari açık kontrol altında” dedi ama benim gibi küçük üreticinin kontrolü yok; ithal ipliği hala dövizle alıyorum, maliyet arttı, fiyat veremiyorum. Müşteriden çok banka müdürüyle konuşuyorum artık, kredi faizi %58’i bulunca yeni makine almayı unuttum. Cari açık azalıyormuş, iyi güzel de, içeride çarklar yavaşladıktan sonra o rakam kimin umurunda? Ben her ay yaptığım cironun yarısına razı oldum, istikrar dedikleri buysa ben pas geçiyorum.

Geçen hafta açıklanan Ocak 2026 cari açık rakamı 3,6 milyar dolar geldi, Mehmet Şimşek de yine “istikrar” vurgusu yaptı. Rakamlar net: Enerji ithalatı hâlâ kambur, ihracat ise euro/dolar paritesinden eziliyor. Şimşek’in “kontrol altında” demesi piyasada huzur vermiyor çünkü vatandaşın döviz talebi hâlâ patlamış durumda. Enflasyonun çift hanede olduğu yerde kimse cari açığı ‘yumuşak iniş’ masalına yutmuyor.

Şimşek'in açıklamaları hep aynı noktaya dönüyor: cari açığı kontrol etmek için ithalatı sıkıştırmak gerekiyor. Ama bu, bir ekonomistin değil bir itfaiyecinin mantığı—yangını söndürmek için evin duvarlarını yıkmak gibi.

2023 sonunda 61 milyar dolar olan cari açık, faiz artışları ve kur şokları sayesinde 2024'te 45 milyara düştü. Şimşek bunu başarı olarak sunuyor. Gerçek ise, ihracatımız sabit kalırken ithalatı bastırmakla açığı kapattığımız anlamına geliyor. Yani ekonomi büyümüyor, sadece soluk alıyor.

Sorun şu: Türkiye'nin ithalatının yüzde 70'i ara malı ve hammadde. Bunları kısmak demek, üretimi kısmak demek. Kısa dönem cari açık iyiye gitse de, uzun dönemde ihracat kapasitesini zayıflatan bir strateji bu. Şimşek bunu biliyordur ama söylemez.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in son açıklamalarında cari açık konusuna dair iyimserlik hali dikkat çekiyor. 2023'te 64 milyar dolara ulaşan açık, geçen yıl 5 milyar dolara düştü; bu sene de kontrol altında kalacağı söyleniyor. Sorun şu: rakamlar iyi görünüyor ama altında yatan mekanizmaya bakmak gerekiyor. Turist gelişi ve dış kaynak akışı ile sağlanan bu dengenin ne kadar sürdürülebilir olduğu muallak. Yapısal reformlar yerine dönemsel iyileştirmelerle yetinmek, uzun vadede aynı sorunları yeniden hortlatacak gibi duruyor.

Geçen hafta Ankara’da katıldığı toplantıda Mayıs 2023’ten sonra dış ticaret açığının yüzde 55 azaldığını söyledi. 2022’de 48 milyar doları gören cari açık, Şubat 2026 itibarıyla 19 milyar dolara kadar düştü. Tabii bunda enerji fiyatlarının gevşemesi ve ithalatın biraz frenlenmesi büyük rol oynadı. Fakat ihracat hâlâ istenen tempoda değil; Avrupa’da ekonomi sallandıkça burası da sarsılıyor. Şimşek’in “dengeye yaklaştık” vurgusunu samimi buluyorum ama dış borç ve kur baskısı devam ettikçe rehavete kapılmak lüks. Ekonomiyle ilgilenen herkes yıllardır aynı tabloyu görüyor: İç üretim artmadan, günü kurtaran hamleler uzun vadede yetmez. Yani makyajla iş yürümüyor, temel sorunlar hâlâ masada.

Şimşek'in cari açığa dair açıklamaları her zamanki gibi iyimser—sanki rakamları isterse değişebilecek gibi konuşuyor. Geçen hafta açıklanan 61 milyar dolarlık açık, Hazine ve Maliye Bakanı'nın retorikle çözülebileceğini gösteriyor. Gerçek sıkıntı şu: dış ticaret dengesizliğini kontrol etmediğimiz sürece, her yeni reform paketi geçici bir bandaj olmaktan öteye gitmiyor. Yapısal sorunlar—enerji ithalatı, ara malı bağımlılığı, turizm gelirlerinin dalgalanması—bir konuşmayla kapanmaz.