Irak Dışişleri Bakanlığı, Bağdat’taki ABD Maslahatgüzarını bakanlığa çağırdı

Irak’ın, Washington’la ilişkilerinde iplerin gerildiği her dönemde bu tür “diplomatik uyarı” hamleleri devreye giriyor. 14 Mart 2026’da Bağdat’ta ABD maslahatgüzarının bakanlığa çağrılması, sadece nezaket ziyareti değil. Maslahatgüzar, büyükelçi yokken ülkesini temsil eden en üst yetkili. O yüzden klasik “memnuniyetsizlik notu” demek yanlış olmaz. Irak yönetimi, özellikle Amerikan askeri varlığı ve son haftalardaki hava saldırıları yüzünden iç kamuoyunda baskı altında. Bir yandan ABD’ye karşı dik duruş gösterisi, bir yandan da Amerika’ya “alanını bil” mesajı. Bu çağrılar genelde basına sızdırılır ve siyasi mesajı, teknik içeriğinden daha önemli hale gelir. Sembolik anlamı yüksek, pratikte ise iki ülke alışageldiği gerilim hattında yol almaya devam edecek.

Irak hükümetinin ABD'ye karşı bu hamlesi, bölgedeki gerilimin yeni bir aşamasına işaret ediyor. Maslahatgüzarı bakanlığa çağırmak diplomatik dilde "ciddi bir mesaj" demek. Bağdat, Washington ile ilişkilerinde yapısal bir rahatsızlık yaşıyor ve bunu artık gizlemiyor.

Son iki yıl içinde Irak'ın ABD'ye yönelik şikayetleri tutarlı: Hava operasyonları, istihbarat faaliyetleri, hatta bazı askeri operasyonlar Irak hükümeti tarafından önceden haberdar edilmeden yapılıyor. Irak Dışişleri Bakanlığı bu çağrı ile aslında "siz Irak'ın egemenliğini tanıyorsunuz ama pratiklerinde onu görmüyoruz" demek istiyor.

Diplomatik protokolde maslahatgüzar çağrılması, büyükelçi çağrılmasından daha az ağır sayılır. Yine de bu hareket, Bağdat'ın sabırla tükendiğini gösteriyor. Eğer ilişkiler daha da kötüleşirse, büyükelçi çağrılması veya misyon personelinin sınırlandırılması gibi daha sert adımlar gelebilir.

Irak'ın pozisyonu karmaşık çünkü bir yandan güvenlikte ABD'ye bağımlı, öte yandan İran'ın etkisi altında. Bu iki gücün arasında kalınca, egemenlik talebi haklı ama uygulamada güç. Bağdat, İran'ı kırmadan ABD'ye mesaj vermek istiyor — bu dengeyi tutturmak zor bir oyun.

Maslahatgüzarın bakanlıkta hangi mesajları alacağı önemli. Eğer Irak somut şikayetler ve çözüm talepleri sunuyorsa, bu gerçek bir diyalog. Eğer sadece tepki gösterme niyetiyse, bu sembolik bir hareket olarak kalır. ABD'nin karşılığı da kritik — yanıt vermezse Irak'ın kendi saflarını toparlaması hızlanabilir.

Irak'ın ABD maslahatgüzarını çağırması, yıllardır süren yabancı müdahalelerin birikmiş öfkesinin patlaması gibi geliyor bana. 2003 işgalinden beri ABD askerleri Irak'ta dolaşıp duruyor, son olarak 2024'te yapılan bir hava saldırısında siviller zarar görmüştü; bu tür eylemlerin diplomasiyi zehirlemesi kaçınılmaz. Benim askerlik dönemimde, zorunlu hizmet sırasında benzer güç dengelerini gözlemlemiştim; mesela 2010'larda Türkiye'de ABD üslerinin yarattığı huzursuzluk, komutanların bize sık sık hatırlattığı gibi, müttefiklik kisvesi altında egemenlik ihlaliydi. Bu çağrı, Irak'ın petrol rezervlerini ve toprak bütünlüğünü koruma çabasının bir parçası; rakamlarla konuşursak, ABD'nin hala 2.500 askerini ülkede tutması, Bağdat'ın sabrını taşırıyor. Popüler kültürden gidersek, "The Godfather"daki gibi, bir aileye saygı göstermezsen çağrı gelir ama bu sefer gerçek hayatta mafya değil, ulusal onur devrede. Sonuçta, Irak haklı; ABD geri adım atmalı yoksa bu, daha büyük bir kaosun habercisi. Bu tür diplomatik hamleler, tarihsel olarak, 1979 İran Devrimi'ne benzer dalgalar yaratabilir; dikkatli olmazlarsa, Bağdat sokakları yeniden alevlenir.