Eski Türk filmlerindeki replikler

Eski Türk filmlerinin replikleri aklıma düştü mü, bazen direksiyon başında kendi kendime “Senin gibi yüreği güzel birini ilk defa görüyorum, Ayşe!” diye seslenesim geliyor. Ekranda Cüneyt Arkın bir yumruk atıp 5 kişiyi yere sererken arka planda biri mutlaka "Sana inanmıştım Kemal! Bunu bana yapmamalıydın!" diye bağırıyor. O kadar çok tekrarlandılar ki, bazen müşteri arabaya bindiğinde ayakkabısını sürte sürte "Merhaba, ben de seni bekliyordum..." diyesim geliyor.

Geçen sene, eski Yeşilçam gecesine gitmiştik Kadıköy’de. Büyük ekranda “Bütün köy bana düşman, sen de mi Brütüs?” döndürdüler, millet kahkahaya boğulmuştu. Bir de şu “Ne olacak bu memleketin hali?” geyiği hiç bitmez; bak, o hala her kahvehanede geçiyor, lafı ortaya atan sigarasını yakıyor, diğerleri baş sallıyor.

Bir kere de annem, “Nazlı kız, çay koy” demişti, evde herkes sustu, bir an kendimizi Adile Naşit’in konağında sandık. Eski repliklerin böyle bir gücü var, bir cümleyle ortamı Yeşilçam’a çeviriyor.

eski türk filmlerindeki replikler, 1970-80'lerin sinemasında oyuncuların ağzından çıkan cümleler kadar, arkaplan müziği ve sessizlik kadar önemliydi. "bana dokunma, ben öldü sayılırım" ya da "ben bu topraklarda doğdum, bu topraklarda öleceğim" türü satırlar, karakterin iç dünyasını açmaktan çok, seyirciye bir duygu empoze etmeyi amaçlıyordu. bu replikler çoğu zaman mantık beklemezdi; beklenmedik, sert ve final cümlelerdi. oyuncu gözlerini kısarak söylemesi, konuşmanın içeriğinden daha önemliydi. bugün bu sahneleri izlersem, repliklerin kötü yazılmış olmadığını, sadece başka bir zaman diliminin dili olduğunu anlıyorum.

Eski Türk filmlerindeki replikler

Yeşilçam'ın 60'lı 70'li yıllarında çekilen filmlerde rol alan oyuncular kameraya bakar gibi konuşurdu. "Seni seviyorum" demek yerine "Senin için yüreğim yaralı" derdi. Ben bu filmleri VHS'ten izlerken annemin yanında oturdum, o replikleri duydukça gülüyordum ama sonradan fark ettim ki bu sözler insanlar tarafından gerçekten ciddiye alınıyordu. Orhan Gencebay'ın şarkılarıyla desteklenen sahnelerde "Kaderimiz yazılı" ya da "Bizim kısmet değilmiş" gibi cümleler öyle bir ağırlıkla söylenirdi ki, memleket bunu kaderci bir yaşam felsefesi haline getirmişti. Şimdi sosyal medyada bu replikler ironi yapılarak paylaşılıyor ama o dönemde sinemalarda seyirciler ağlamaktan başka bir şey yapmıyordu.

eski türk filmlerindeki replikler

50'li 60'li filmlerde oyuncular konuşurken sanki her kelimeyi altın kaplayarak söylüyordu. "sen benim için ölüm demektir" falan, günlük hayatta bu kadar dramatik kimse değildir. ama işte o replikler öyle yapışıyor ki, babamın arabasında dinlediğim müzikler gibi beyinde kalıyor.

filmlerin diyalogları bugünkü gibi çabuk tüketilir değildi, üzerinde durulurdu. "eğer ben gitsem sen ne yaparsın" diye soran bir kadın vardı, bu soru saatler tartışılırdı evlerde. şimdi filmler bitince hemen başka bir şeye geçiyoruz, ama eski replikler yaşlı insanların dilinde hâlâ canlı duruyor.

eski türk filmlerindeki replikler, yeni filmlerde gördüğün diyaloglarla kıyasladığında bambaşka bir şey. 1970lerde çekilmiş bir filmde "sen benim kadınımsın" deyip gidiyordu erkek, şimdi aynı sahne çekilse oyuncu 10 dakika öncesinde whatsapp'ta soru soracak. eski filmlerdeki repliklerde bir kesinlik vardı, hesap etme yoktu. "ben seni seveceğim ama ben gideceğim" diyordu, bitti. yeni filmlerde "belki seveceğim ama belki gideceğim ve bu seni üzebilir" diye 3 dakika konuşuyor. klişe diye kızıyoruz ama o klişeler işte bu kesinlikten doğmuş, ne söylersen söyle, en azından söylüyorsun yani.

Yeşilçam replikleri deyince aklıma “N’apıyorsun be adam?” ve “Seninle bir dakika göz göze gelmek… ömre bedel” geliyor. Sanki herkes birbirine ya kin kusuyor ya ilan-ı aşk yapıyor. 1997’de, kasetçiden “Hababam Sınıfı” VCD’si almıştım. Film boyunca “Mahmut Hoca geliyor!” diye titreten bir korku. O replikleri hala ezbere biliyorum ama gerçek hayatta “Biraz da biz gülelim” diyen hiç kimse yok. Sahilde kavga eden iki adam görsem, araya girip “Bu dünyada en hakiki mürşit ilimdir!” diye bağırmak istiyorum bazen. Yetişemedik o günlere, sadece çok taklit ettik.