ansiklopedist

Trabzon'un yetiştirdiği en parlak futbol yeteneklerinden biri olan Yusuf Yazıcı, hem kulüp hem de milli takım formasıyla Türk futbolunun son döneminin en dikkat çekici isimlerinden biri hâline geldi.

6 Ocak 1997'de Trabzon'da dünyaya gelen Yusuf, futbola Trabzonspor altyapısında başladı ve kısa sürede kulübün en değerli varlıklarından biri olduğunu kanıtladı. Bordo-mavili formayla çıktığı performanslar, Avrupa kulüplerinin radarına girmesini geciktirmedi.

Kariyerinin gerçek anlamda ivme kazandığı an, 2019 yılında Fransa'nın köklü kulübü Lille OSC'ye transfer olduğu dönemdi. Başlangıçta uyum sürecinde zorlandığı görülse de 2020-21 sezonunda adeta patladı. Sadece Avrupa Ligi'nde arka arkaya hat-trick yaparak Türk futbol tarihine adını yazdırdı; bu performansıyla hem Avrupa basınının hem de büyük kulüplerin gündemine girdi. O sezon Lille'in Ligue 1 şampiyonluğunda da önemli bir rol üstlendi; bu şampiyonluk, kulübün Paris Saint-Germain hakimiyetini kırması açısından Fransız futbol tarihine geçti.

Yusuf'un oyun tarzı, onu rakiplerinden ayıran en belirgin özelliklerden biridir. Teknik açıdan son derece donanımlı olan genç oyuncu, dar alanlarda top kontrolü, ani hız değişimleri ve isabetli şutlarıyla öne çıkar. Hem sağ kanatta hem de ikinci forvet pozisyonunda etkili olabilmesi, onu taktiksel açıdan son derece esnek bir oyuncu yapar. Özellikle bireysel kapasitesiyle yaratıcılığı birleştirme becerisi, onu Türk futbolunun uluslararası arenada en çok takip edilen isimlerinden biri hâline getirdi.

Milli takımdaki yolculuğu da dikkat çekicidir. A Milli Takım'da önemli maçlarda sahaya çıkan Yusuf, Türkiye'nin Avrupa'daki temsilcilerinden biri olarak görülmektedir. Genç yaşına karşın üstlendiği sorumluluk, onun karakterini ve olgunluğunu gözler önüne serer.

Lille'deki parlak performanslarının ardından İtalya'nın prestijli kulübü AC Milan, Yusuf'a kapılarını açtı. Bu transfer, kariyerinde yeni bir sayfanın başlangıcıydı; ancak sakatlıklar bu süreçte zaman zaman onu yavaşlattı. Buna karşın Milan'ın teknik direktörleri ve taraftarlarının gözünde potansiyeli her zaman tartışmasız kaldı.

Yusuf Yazıcı'nın hikâyesi, yalnızca bir futbolcunun kariyer grafiğini değil, Trabzon'dan çıkıp Avrupa'nın en büyük sahnelerine adım atan bir gencin azim ve yetenek portresini de anlatır. Lille formasıyla yazdığı hat-trick sayfaları, Türk futbol tarihi kitaplarında özel bir yere sahip olmaya devam edecek.

Türk futbolunun son yıllarının en güvenilir savunma isimlerinden biri olan Merih Demiral, hem kulüp kariyerinde hem de milli takımda sergilediği sert ama kontrollü oyunuyla dikkat çeken bir stoper olarak öne çıkmaktadır.

3 Mart 1998'de İstanbul'da dünyaya gelen Merih, futbola Türkiye'nin genç yeteneklerini yetiştiren altyapılarında başladı. Fenerbahçe alt yapısında ilk adımlarını atan genç savunmacı, kariyerinin erken dönemlerinde yurt dışına açılma kararı aldı ve bu hamle onun için dönüm noktası oldu. Portekiz'de Sporting CP altyapısından geçen Merih, buradan İtalya'ya sıçradı; Ascoli ve Benevento gibi kulüplerde kendini gösterdikten sonra Sassuolo'da gerçek anlamda parlayarak Avrupa gündeminde yer edinmeye başladı.

Asıl büyük sıçrama 2019'da Juventus'a imzaladığı sözleşmeyle geldi. İtalyan devine adım atmak, genç bir Türk savunmacı için hem büyük bir onur hem de zorlu bir sınav anlamına geliyordu. Juventus'ta Leonardo Bonucci ve Giorgio Chiellini gibi efsanevi isimlerle aynı kadroyu paylaşmak, Merih'in gelişimine ciddi katkı sağladı. Ancak asıl oyun süresini bir sonraki durağı olan Atalanta'da yakaladı. Bergamo ekibinde kilit isimlerden birine dönüşen Merih, Serie A'nın en tehlikeli forvetlerini defalarca etkisiz kıldı.

Türk futbolunun son yıllarda yetiştirdiği en heyecan verici kanatlardan biri olan Cengiz Ünder, sahaya her girdiğinde tribünleri ayağa kaldıran bir oyuncu olarak tanınır.

1997 yılında İstanbul'da dünyaya gelen Cengiz, futbola olan tutkusunu çok küçük yaşlarda keşfetti. Altay altyapısında başladığı futbol yolculuğu, Başakşehir'in genç takımlarıyla devam etti; ancak asıl büyük sıçramayı Akhisar Belediyespor'da yaptı. Süper Lig sahalarında gösterdiği performans, yalnızca Türk kulüplerinin değil, Avrupa'nın büyük ekiplerinin de radarına girmesini sağladı.

Kırılma noktası 2017 yazında geldi. Roma, genç Türk yeteneği için yaklaşık 13 milyon euro ödeyerek onu İtalya'ya taşıdı. Bu transfer, Cengiz için bir kariyer dönüm noktasıydı; çünkü Serie A, dünyanın en zorlu defanslarına ev sahipliği yapar. Ancak Cengiz bu zorluğu bir engel olarak değil, kendini kanıtlama fırsatı olarak gördü. Roma formasıyla ilk sezonunda sergilediği oyun, İtalyan futbol kamuoyunu büyüledi. Hızı, çalımları ve isabetli şutlarıyla kısa sürede taraftarların gözdesi hâline geldi.

Cengiz'in oyun tarzı, rakip defanslar için adeta bir kabus niteliğindedir. Sol ayağıyla sağ kanattan içe doğru yaptığı kesimler ve ardından gelen güçlü şutlar, onun en belirgin silahları arasında yer alır. Teknik direktörlerin "içe kesen kanat" olarak tanımladığı bu profil, modern futbolun en aranan pozisyonlarından biridir ve Cengiz bu rolü en iyi icra eden oyuncular arasında gösterilir.

Türk futbolunun en parlak orta saha oyuncularından biri olarak tarihe geçen Emre Belözoğlu, hem sahada sergilediği teknik ustalık hem de sahadan sonra üstlendiği yöneticilik rolleriyle Türk futbolunun vazgeçilmez isimlerinden biri olmayı sürdürüyor.

2 Eylül 1980'de İstanbul'da dünyaya gelen Emre, futbola olan tutkusunu çok erken yaşlarda kanıtladı. Galatasaray altyapısında şekillenen kariyeri, zamanla onu hem Türkiye'nin hem de Avrupa'nın önde gelen kulüplerinin gözdesi hâline getirdi.

Emre'nin kariyerinin ilk büyük kırılma anı, 2000 yılında Inter Milan'a transfer olmasıyla yaşandı. Avrupa futbolunun en prestijli kulüplerinden birinde forma giymek, genç bir Türk futbolcusu için o dönemde son derece nadirdi. Ancak Emre burada kalmakla yetinmedi; Newcastle United ve Fenerbahçe üzerinden devam eden kariyerinde her gittiği yerde iz bıraktı. Özellikle Newcastle'daki dönemi, İngiliz futbol kamuoyunda kendisini sevdirdiği bir süreç olarak öne çıkar. Sahada sergilediği vizyon, uzun pasları ve tehlikeli serbest vuruşlarıyla taraftarların gönlünü fethetti.

Emre'yi sıradan bir futbolcudan ayıran en belirgin özellik, oyun okuma kapasitesiydi. Orta sahada adeta bir trafik polisi gibi görev yapan Emre, topu ne zaman tutacağını, ne zaman hızlandıracağını ve ne zaman boş arkaya göndereceğini mükemmel biçimde bilirdi. Bu özelliği, onu Türk Milli Takımı'nın da vazgeçilmezi yaptı. Milli formayı 2000'li yıllarda sırtlayan Emre, 2002 Dünya Kupası'nda üçüncülük yaşayan efsane kadronun önemli bir parçasıydı. O turnava, Türk futbol tarihinin en parlak sayfalarından biri olarak hâlâ anılır.

Türk futbolunun en karizmatik golcülerinden biri olan Burak Yılmaz, sahaya her çıktığında tribünlerin nabzını yükselten bir isimdir. 15 Temmuz 1985'te İzmir'de dünyaya gelen Yılmaz, Türk futbol tarihine adını altın harflerle yazdırmayı başarmış, kariyerinin her döneminde büyük kulüplerin gözdesi olmuştur.

Yılmaz'ı sıradan bir golcüden ayıran şey yalnızca attığı goller değil, büyük anlarda ortaya çıkma yeteneğidir. Türkiye Milli Takımı formasıyla önemli maçlarda sahneye çıkmayı seven Yılmaz, bu özelliğiyle taraftarların gönlünde ayrı bir yer edinmiştir. Özellikle Şampiyonlar Ligi gecelerinde sergilediği performanslar, onu Avrupa kamuoyunun radarına taşımıştır.

Kariyerinin asıl kırılma noktası Trabzonspor'da yaşandı. Karadeniz kulübünün formasını giyen Yılmaz, burada bir efsaneye dönüştü ve "Kral" lakabını hak ederek kazandı. Trabzonspor'da attığı gollerle hem lig şampiyonluğuna katkı sağladı hem de Türk futbolunun en üretken forveti olarak anıldı. Bu dönem onun için yalnızca bireysel bir başarı hikayesi değil, aynı zamanda bir şehirle, bir taraftar kitlesiyle kurulan derin bir bağın da hikayesiydi.

Türk futbolunun yetiştirdiği en yetenekli oyun kuruculardan biri olan Arda Turan, sahada yarattığı büyüyle hem taraftarların hem de rakiplerin dikkatini çekmeyi her zaman başardı.

1987 yılında İstanbul'da dünyaya gelen Arda, futbola Galatasaray altyapısında başladı; ancak asıl patlamasını Fenerbahçe'nin ezeli rakibi Galatasaray'da değil, Atlético Madrid'de yaptı. Türk futbolunun kıymetini kendi ülkesinden önce İspanya öğrendi desek yanlış olmaz.

Kariyerinin ilk kırılma noktası Galatasaray'dan ayrılıp Atlético Madrid'e transfer olduğu 2011 yılıdır. Diego Simeone'nin sert ve disiplinli sistemine uyum sağlaması başlangıçta soru işaretleri doğurdu; ama Arda, o sistemin içinde adeta çiçek gibi açtı. La Liga'nın en tehlikeli orta saha oyuncularından biri hâline geldi, şampiyonluklar yaşadı, Şampiyonlar Ligi finaline çıktı. Atletico'nun taraftarları onu "Maestro" diye çağırdı; bu lakap boşuna verilmemişti.

2015'te Barcelona'ya imzalaması ise kariyerinin hem en parlak hem de en tartışmalı dönemi oldu. Dünya futbolunun zirvesindeki bir kulüpte forma giymek Türk futbolu için tarihi bir andı. Ancak sakatlıklar ve çeşitli disiplin sorunları nedeniyle Barça'da beklenen performansı tutturamadı. Buna rağmen Messi, Suárez ve Neymar gibi isimlerle aynı takımda oynamış olmak, onun futbol tarihindeki yerini kalıcı kıldı.

Orta saha oyununu bir sanat formuna dönüştüren Hakan Çalhanoğlu, Türk futbolunun yetiştirdiği en özgün isimlerden biri olarak dünya sahnesinde kendine sağlam bir yer edinmiştir.

27 Şubat 1994'te Mannheim, Almanya'da dünyaya gelen Çalhanoğlu, Türk göçmen bir ailenin çocuğu olarak futbola olan tutkusunu küçük yaşlarda keşfetti. Kariyerine Almanya'da Karlsruhe altyapısında başlayan genç oyuncu, kısa sürede yeteneğiyle dikkat çekti ve Hamburger SV'ye transfer oldu. Ancak asıl büyük sıçrama, Bayer Leverkusen formasıyla Bundesliga'da sergilediği performansla geldi; özellikle serbest vuruşlardaki ustalığı onu Avrupa'nın gündemine taşıdı.

2017'de Serie A devi AC Milan'a katılan Çalhanoğlu, İtalya'da kariyerinin en parlak dönemlerinden birini yaşadı. Rossoneri formasıyla sahaya çıktığı dört sezon boyunca attığı gollerle, verdiği asistlerle ve oyun kurma yeteneğiyle taraftarların kalbini fethetti. Fakat asıl dönüşüm, 2021 yazında beklenmedik bir hamleyle Inter Milan'a geçişiyle yaşandı. Bu transfer, sıradan bir kulüp değişikliğinin çok ötesine geçti; Çalhanoğlu, Inter'de adeta yeniden doğdu. Teknik direktör Simone Inzaghi'nin ellerinde "regista" yani oyun kurucu bir merkez sekiz olarak konumlandırılan Çalhanoğlu, bu rolde dünya futbolunun en etkili isimlerinden biri haline geldi.

Türk futbolunun belki de en ikonik ismi olan Hakan Şükür, sahaya her adım attığında tribünlerin coşkusunu tek başına taşıyabilen nadir golcülerden biriydi.

1971 yılında Adapazarı'nda dünyaya gelen Şükür, Türk futbolunun altın çağının hem mimarı hem de sembolü oldu. Galatasaray formasıyla kazandığı başarılar ve milli takımdaki performansıyla nesiller boyu hafızalara kazındı.

Kariyerinin dönüm noktası hiç şüphesiz 2002 FIFA Dünya Kupası'dır. Türkiye'nin tarihî üçüncülük maçında Güney Kore'ye karşı attığı gol, dünya futbol tarihine geçti; bu gol, bir Dünya Kupası maçında atılmış en hızlı gol olarak rekorlar kitabına girdi. Maçın başlamasından yalnızca 11 saniye sonra fileleri havalandıran Şükür, bu anıyla hem ülkesini hem de kendisini ölümsüzleştirdi.

Kulüp kariyerinde ağırlıklı olarak Galatasaray'da boy gösteren Şükür, sarı-kırmızılı formayla beş lig şampiyonluğu kazandı. Ancak yurt dışı maceraları da dikkat çekiciydi; İtalya'nın köklü kulüplerinden Torino ve Parma'da, ardından İngiltere Premier Ligi'nde Blackburn Rovers'da forma giyen Şükür, her ne kadar bu kulüplerde beklenen parlaklığı yakalayamasa da Türk futbolcuların Avrupa'daki varlığını güçlendirdi. Kariyerinin sonlarına doğru kısa bir Inter dönemi de geçirdi.

Türkiye'nin en tartışmalı siyasi figürlerinden biri olan Selahattin Demirtaş, hem ateşli bir kürsü hatibi hem de cezaevinden yazdığı hikâyelerle tanınan bir romancı olarak siyaset dünyasında eşine az rastlanır bir iz bıraktı.

4 Nisan 1973'te Palu, Elazığ'da dünyaya gelen Demirtaş, hukuk eğitimini Ankara Üniversitesi'nde tamamladı ve meslek hayatına avukat olarak başladı. İnsan hakları alanındaki çalışmaları onu kısa sürede siyasetin içine çekti; Diyarbakır Barosu'nda üstlendiği davalar, ileride kuracağı siyasi kimliğin temel taşlarını oluşturdu.

Asıl kırılma noktası 2014 cumhurbaşkanlığı seçimiydi. HDP'nin adayı olarak sahneye çıkan Demirtaş, yüzde 9,76 oranında oy alarak Kürt siyasi hareketinin alışılagelen sınırlarını kırdı. Bu sonuç, onu yalnızca Kürt seçmenin değil, laik solun, gençlerin ve azınlıkların da sesi hâline getirdi. Aynı yılın yerel seçimlerinde partisinin güneydoğu şehirlerinde elde ettiği zaferler bu yükselişi pekiştirdi.

2015 genel seçimleri ise Demirtaş'ın siyasi kariyerinin zirvesi sayılabilir. "Sizi başkan yaptırmayacağız" sözü, Türkiye siyaset tarihine kazınan cümlelerden biri hâline geldi. HDP, yüzde on barajını aşarak 80 milletvekiliyle meclise girdi; bu, Kürt siyasi hareketinin tarihindeki en büyük seçim başarısıydı. Demirtaş'ın kürsüdeki karizması ve keskin dili, onu muhalefet cephesinin en görünür isimlerinden biri yaptı.

Türk siyasetinin en ilginç figürlerinden biri olan Mansur Yavaş, hem siyasi yolculuğunun çetrefilli doğasıyla hem de Ankara'ya kazandırdığı dönüşümle adından söz ettiren bir isimdir. 11 Nisan 1955'te Ankara'nın Beypazarı ilçesinde dünyaya gelen Yavaş, hukuk kökenli bir siyasetçi olarak Türk yerel yönetim tarihine damgasını vurmuştur.

Yavaş, uzun yıllar Milliyetçi Hareket Partisi çatısı altında siyaset yaptı. Beypazarı Belediye Başkanlığı görevi onun yerel yöneticilik kariyerinin ilk önemli durağıydı; ancak bu dönemde edindiği deneyim, ilerleyen yıllarda çok daha büyük bir sahneye taşınacaktı. Beypazarı'nı turizm açısından canlandırma çabaları, onun halkla iç içe, sonuç odaklı yönetim anlayışının ilk somut göstergeleriydi.

Yavaş'ın siyasi kariyerindeki en çarpıcı kırılma noktası, 2014 Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimidir. O seçimde MHP'den aday olarak girdiği yarışta, açıklanan resmi sonuçlara göre yüzde 0,01'lik bir farkla kaybetti. Ancak Yavaş bu sonucu kabul etmedi ve usulsüzlük iddiasıyla hukuki mücadele başlattı. Seçim sonuçlarına itiraz süreci, Türkiye'nin gündemini uzun süre meşgul etti ve Yavaş'ı kamuoyunun gözünde "hakkını arayan adam" figürüne dönüştürdü. Bu süreç, onun siyasi kimliğini yeniden şekillendirdi.

Türkiye'nin en çok konuşulan siyasi figürlerinden biri olan Ekrem İmamoğlu, hem kazandığı zaferlerle hem de yaşadığı hukuki süreçlerle gündemin merkezinden hiç düşmedi.

9 Haziran 1970'te Trabzon'un Çarşıbaşı ilçesinde dünyaya gelen İmamoğlu, siyasete atılmadan önce iş dünyasında önemli bir yol kat etti. Aile şirketinin başına geçerek inşaat sektöründe deneyim kazanan İmamoğlu, siyaseti profesyonel kariyerine sonradan ekledi; ancak bu geç başlangıç, onun için bir dezavantaj olmaktan çok özgün bir profil oluşturdu.

Siyasi kariyerinin ilk durağı Beylikdüzü'ydü. 2014 yılında bu ilçenin belediye başkanlığını kazanan İmamoğlu, görev süresinde ilçeyi dönüştürerek kendisini ulusal ölçekte tanıttı. Beylikdüzü'ndeki başarısı, onu 2019'da çok daha büyük bir sahneye taşıdı: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı.

Türkiye siyasi tarihine kazınan o seçim gecesi, İmamoğlu'nu gerçek anlamda tarihin içine çekti. 31 Mart 2019'da yaklaşık 13.000 oy farkıyla kazandığı seçim, Yüksek Seçim Kurulu'nun kararıyla iptal edildi. Pek çok siyasetçinin bu baskı karşısında geri adım attığı bir ortamda İmamoğlu, "Her şey çok güzel olacak" sloganıyla direnişini sürdürdü. 23 Haziran 2019'daki yenileme seçiminde bu kez yaklaşık 800.000 oy farkıyla galip gelerek muhalefet cephesinin sembol ismi hâline geldi. Bu fark, Türkiye siyasetinde nadir görülen bir meşruiyet vurgusuydu.

Türk siyasetinin en tartışmalı ve en uzun soluklu figürlerinden biri olan Recep Tayyip Erdoğan, ülkenin son yirmi yılını neredeyse tek başına şekillendiren bir isimdir. 26 Şubat 1954'te İstanbul'un Kasımpaşa semtinde, mütevazı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. O dar sokaklardan Türkiye Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na uzanan yolculuk, hem kişisel bir dönüşümün hem de bir ülkenin değişiminin hikâyesidir.

Erdoğan'ın siyasi kimliği, gençlik yıllarında Milli Türk Talebe Birliği ve ardından Milli Selamet Partisi bünyesinde şekillenmeye başladı. Asıl kırılma noktası ise 1994'te geldi: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nı kazanarak milyonluk şehrin yönetimini devraldı. Belediye başkanlığı döneminde altyapı sorunlarını çözme konusundaki pratik başarısı, onu yalnızca İslamcı bir figür olarak değil, işini yapan bir yönetici olarak da tanımladı. Ancak 1998'de bir şiir okuma töreni sırasında okuduğu dizeler nedeniyle "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" suçlamasıyla yargılandı ve dört ay cezaevinde yattı. Bu olay, onu hem mağdur hem de sembol hâline getirdi.

2001'de kurduğu Adalet ve Kalkınma Partisi, kuruluşunun üzerinden henüz bir yıl geçmeden 2002 seçimlerinde tek başına iktidar oldu. Erdoğan, cezaevinde yatmış olması nedeniyle başlangıçta milletvekili olamadı; ancak kısa süre sonra bu engeli aşarak önce Başbakan, sonra yıllar içinde tartışmasız lider konumuna yükseldi. 2014'te halk oylamasıyla cumhurbaşkanı seçilmesi ve ardından 2017 anayasa referandumuyla başkanlık sistemine geçilmesi, Türkiye'nin yönetim yapısını kökten değiştirdi.

Yirminci yüzyılın en dönüştürücü liderlerinden biri olan Mustafa Kemal Atatürk, yalnızca bir devlet kurmakla kalmadı; kökleri yüzyıllara dayanan bir medeniyeti baştan şekillendirdi.

1881 yılında Selanik'te dünyaya gelen Mustafa Kemal, küçük yaşlardan itibaren keskin zekâsı ve inatçı bağımsızlık ruhuyla dikkat çekti. Askerî okullarda "Kemal" lakabını matematik öğretmeninden aldığı söylenir; bu isim, Türkçede "mükemmellik" anlamına gelir ve sanki geleceğini önceden müjdeler gibiydi.

Tanınırlığının ilk büyük kıvılcımı, 1915'teki Çanakkale Savaşı'nda çaktı. İngiliz ve ANZAC kuvvetlerinin Gelibolu'ya çıkarma yapmasını engelleyen komutan olarak tarihe geçti. "Size taarruz etmiyorum, ölmeyi emrediyorum" sözleri, o günden bu yana Türk askerî tarihinin en çarpıcı satırlarından biri olarak anılır. Bu zafer, onu halkın gözünde efsaneleştirdi.

Ancak asıl kırılma noktası, Osmanlı İmparatorluğu'nun Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıkmasının ardından yaşandı. İstanbul işgal altındayken Mustafa Kemal, Anadolu'ya geçerek millî bir direniş hareketi örgütledi. 1919-1923 yılları arasında süren Kurtuluş Savaşı, hem askerî hem siyasi dehasının tam anlamıyla sınandığı dönemdi. Yunan, Fransız, İtalyan ve Ermeni kuvvetlerine karşı yürütülen bu mücadele, 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanıyla taçlandı.