Türkiye'de kiracı olmak, son on yılda tamamen değişti. Ben bunu 2015'te Beyoğlu'nda yaşadım. O zaman ev sahibi Mehmet Bey, sözleşmeyi imzalamadan önce "kız, bu evin anahtarını sahibinin gibi koru" dedi. Kira 1200 liraydı, altı ayda bir zam yapardı ama her zamdan önce bana danışırdı. Şimdi İstanbul'da kiracı olmak bir kurban kesme merasimi gibi hissettiriyor bana.

Geçen ay yeni ev ararken, emlakçı bir dairenin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderdi. Evi görmeye gittiğimde, ev sahibi "depozito iki ay, sigorta zorunlu, eğer boyadığın duvarı orjinal renge geri boyaman lazım" dedi. Sözleşme on sekiz sayfa, içinde "kiracı bahçeyi kullanamazsa tazminat öder" gibi maddeler vardı. Kira 8500 lira, artı aidat, artı su, artı elektrik. Ama kiranın belli olmadığını söyledi—"piyasaya göre ayarlarız her sene" dedi. Piyasaya göre demek, ev sahibinin kafasına göre demek.

Beni çok şaşırtan şey, ev sahibinin evine hiç gelmemesi. 2015'te Mehmet Bey ayda bir uğrardı, musluk akıyorsa hemen tamirciye haber verirdi. Şimdi bu ev sahibi WhatsApp'ta bile selamlaşmıyor. Sorun olunca "emlakçıya haber ver" diyor. Emlakçı da her şeye "malikan kararı bekleyelim" diyor.

Kiranın sürekli artması en zoru. 2015'de 1200 lirayken 2023'te 8500 lira oldu. Asgari ücret 2024'te 13 bin lira. Demek ki kiracı olarak maaşımın yüzde altmışını ev sahibine veriyorum. Eski zamanlar ev sahibi, kiracının işsiz kalmasını endişe ederdi. Şimdi hiç umursamıyor.

Tavsiyem: eğer ev almak mümkünse, borç alsın ama alsın. Kiracı olmak artık sadece yaşamak değil, her ay para kaybetmek demek.