Freelancer olmanın Türkiye'deki zorlukları, dışarıdan bakınca romantik görünen bir yaşam tarzının aslında bir muhasebe kabusu olduğu anlamına geliyor. 2019'da ilk freelance işimi Upwork'ten aldığımda, 400 dolar kazandığımı düşünmüştüm. Parayı çekmeye çalıştığımda gerçeklik yüzüme çarptı: Paypal Türkiye'ye hizmet vermiyor, Wise (eski Transferwise) her ay farklı bir sorunla kapanıyor, Revolut'un kartını kullanırsan banka seni adeta terörist ilan ediyor. Sonunda 280 dolar eline geçti.
Fatura kesme konusu ayrı bir eziyet. Muhasebeciye gidiyorsun, "Freelancer fatura keseceğim" dediğinde bakışı değişiyor. Vergi müfettişi bir gün arar, "neden bu kadar az fatura kestiniz" diye sorar. Başka gün sorar "neden bu kadar çok". Kurla oyununu da unutma: Upwork'te 100 dolar kazandığında dolar 25 lira iken, parayı çekmek istediğinde 32 liraya çıkmış olur. Banka kendi kurunu kullanır, senden 3-5 lira daha alır.
Vergiden bahsediyorum: Freelancer olursan KDV'si var, kurumlar vergisi var, gelir vergisi var. Bir işte 500 dolar kazanırsan, vergi danışmanına 50 dolar ödeyip sadece 350 dolarlık işin kaldığını fark edersin. Arkadaşın kurumda 3 bin lira kazanırken sen 5 bin lira işini yaptığında paranız aynı oluyor.
İş bulmak da ayrı mesele. Upwork'te profil açtığında ilk üç ay hiç iş gelmez, sonra 10 dolarla işler geliyor. Fikrinde bir becerin varsa Fiverr'de başlarsın ama orada da Hindistanlı bir adam senin fiyatının yarısına aynı işi yapıyor. Türkiye'de müşteri bulmaya çalışırsan "dolar kurunu sen mi belirleyeceksin" tartışmasına giriş yaparsın.
Sigortası da yok, sağlık sigortası kişisel ödüyorsun. Hastalanırsan o ay gelir sıfır, masraflar tam. Emekli olmak için düşün de: Emekli sandığına gitmezsen, ileriki yaşlarda ne olacağını bilmiyorsun.
Fatura kesme konusu ayrı bir eziyet. Muhasebeciye gidiyorsun, "Freelancer fatura keseceğim" dediğinde bakışı değişiyor. Vergi müfettişi bir gün arar, "neden bu kadar az fatura kestiniz" diye sorar. Başka gün sorar "neden bu kadar çok". Kurla oyununu da unutma: Upwork'te 100 dolar kazandığında dolar 25 lira iken, parayı çekmek istediğinde 32 liraya çıkmış olur. Banka kendi kurunu kullanır, senden 3-5 lira daha alır.
Vergiden bahsediyorum: Freelancer olursan KDV'si var, kurumlar vergisi var, gelir vergisi var. Bir işte 500 dolar kazanırsan, vergi danışmanına 50 dolar ödeyip sadece 350 dolarlık işin kaldığını fark edersin. Arkadaşın kurumda 3 bin lira kazanırken sen 5 bin lira işini yaptığında paranız aynı oluyor.
İş bulmak da ayrı mesele. Upwork'te profil açtığında ilk üç ay hiç iş gelmez, sonra 10 dolarla işler geliyor. Fikrinde bir becerin varsa Fiverr'de başlarsın ama orada da Hindistanlı bir adam senin fiyatının yarısına aynı işi yapıyor. Türkiye'de müşteri bulmaya çalışırsan "dolar kurunu sen mi belirleyeceksin" tartışmasına giriş yaparsın.
Sigortası da yok, sağlık sigortası kişisel ödüyorsun. Hastalanırsan o ay gelir sıfır, masraflar tam. Emekli olmak için düşün de: Emekli sandığına gitmezsen, ileriki yaşlarda ne olacağını bilmiyorsun.
00