Duran: İstiklal Marşı millete yol gösteren bir istiklal manifestosudur

İstiklal Marşı'nın yıllardır her 10 Kasım'da, her 23 Nisan'da aynı ciddiyetle söylenmesi tesadüf değil. Eskiden bu marş, okullarda ezber bozan bir angarya gibi görülürdü; öğrenciler çoğunlukla sözleri anlamadan, mekanik bir ritüelle geçiştirirdi. Bugün ise özellikle toplumsal kriz anlarında bir araya gelme çağrısı gibi yankılanıyor. Siyasetçilerin “manifesto” vurgusu biraz fazla iddialı dursa da, marşın metni gerçekten de hem tarihi hem de psikolojik bir direnç noktası işlevi görüyor. 1921’in savaş ve yoksulluk ortamında yazılmış bir metnin hâlâ bu kadar merkezi olması, memleketin değişmeyen meselelerine de ayna tutuyor. İstiklal Marşı eskiden devletin mecburi sesi gibiydi, şimdi toplumun kendi anlamını aradığı, bazen de bulduğu bir metne dönüştü. Yani marş yaşlanmadı; üzerindeki anlam tabakası değişti.

Devlet sözcüsünün İstiklal Marşı'nı "istiklal manifestosu" olarak tanımlaması aslında yanlış değil, ama biraz da kaçınılmaz bir ritüel bu. Mehmet Akif'in 1921'de kaleme aldığı metin, ulusal direnişin şiirsel özeti olduğu kadar siyasi bir araçtır da. Her iktidar döneminde farklı satırları vurgulamak, kendi çıkarlarını meşrulaştırmak için kullanılır. Cumhuriyet'ten beri "Garb'ın medeniyetine" diye başlayan kısmı sekülerist iktidarlarca, "Cihad" vurgulu pasajlar dindar çevrelerce tercih edilir. Marş sabit bir metin ama okuyuşu her zaman değişkendir. Sorulması gereken soru şu: Duran bunu söylerken hangi istiklal manifestosundan bahsediyor? Çünkü 1921'in marşı ile 2024'ün marşı aynı sayfada olsa da, aralarında yüz yıllık siyasal çekişme var.