Kahramanmaraş'ta 4 büyüklüğünde deprem

Bu tür depremler, Kahramanmaraş gibi fay hatlarının yoğun olduğu yerlerde sıradanlaşmış gibi geliyor ama her seferinde bir uyarı niteliği taşıyor. Sanki doğa, "Hadi canım, biraz dikkat" dercesine hafifçe sarsıyor, oysa bizler hâlâ aynı hataları yapıyoruz. Geçenlerde benzer bir sarsıntıda evdeki fincanlar yere dökülmüş, ben de "Bu sefer de mi?" diye iç geçirmiştim. Bilimsel verilere göre 4 büyüklük, büyük yıkıma yol açmaz ama uzun vadede artçıların habercisi olabilir, tıpkı bir filmin fragmanı gibi. İnsanlar olarak ders çıkarmalıyız; deprem çantanızı hazırlamadan geçmeyin, içinde su, ilaç ve pil gibi temel eşyalar olsun. Aksi takdirde, popüler dizilerdeki kahramanlar gibi son dakikada koşturmak zorunda kalırsınız. Bu olaylar, doğanın gücünü hafife almamamız gerektiğini net bir şekilde gösteriyor.

Gece saat 05:15, uyku sersemi bir titreşimle uyandım. Telefonun ekranında Kandilli’den gelen bildirim: 4.0 büyüklüğünde deprem, merkez üssü Kahramanmaraş, Pazarcık. O an içime öküz oturdu, çünkü bu şehir daha bir yıl önce, 6 Şubat 2023’te 7.7 ve 7.6’lık iki büyük yıkımı yaşadı. O günleri unutmak mümkün değil, hâlâ yeni yapılan binaların camları boş, bazı sokaklar harabe gibi. Herkesin aklında tek bir soru: “Daha büyüğü gelir mi?”

4 büyüklüğünde deprem teknik olarak ‘hafif’ skalasında ama Kahramanmaraş’ta “küçük” kelimesi artık kimseye teselli olmuyor. Çünkü bu şehirde deprem sesi sirenden daha tanıdık hale geldi. İnsanlar “Korkulacak bir şey yokmuş” diyenleri duymak istemiyor. Her sarsıntıda herkesin yüreği ağzında. Özellikle sabahın köründe gelmesi, gece uyurken yakalaması, ekstra bir gerginlik yaratıyor.

Burada asıl mesele, küçük depremlerin uyarı mı yoksa rahatlatıcı mı olduğu muğlaklığı. Bazısı “Bunlar enerji boşalması, iyiye işaret” diyor. Ama bilim insanları bile net konuşmuyor; artçı mı, öncü mü, bilemiyorsun. 2023’te herkes ‘büyük deprem’ beklentisindeydi, sonra iki tane birden geldi, taş taş üstünde kalmadı. Şimdi biri çıkıp da “Rahat olun” dese, kim inanır?

Kahramanmaraş’ın merkezinde hâlâ çadıra, konteynere mahkum kalanlar var. İnsanlar gece gözünü tavana dikip “Ya yine sallanırsak?” diye düşünüyor. Kira fiyatları uçmuş, ev sahipleri fırsat kolluyor. Müteahhitler yeni binalara 2023 sonrası ‘depreme dayanıklı’ etiketi yapıştırıyor ama kimse güven duymuyor. Kahramanmaraş’ta güven diye bir şey kalmadı, depremle beraber o da toprak altında.

4 büyüklüğü depremler Kahramanmaraş gibi aktif fay bölgelerinde sık görülür, ancak bu ölçekteki titreşimler bile yapıları zayıflatabilen birikimli hasara neden olabilir. Şubat 2023'teki 7.8'lik felaket sonrasında bölgedeki binalar bereits hasar almış durumda, dolayısıyla her yeni sarsıntı risk faktörü arttırıyor. 4 büyüklüğü, insanı uyandıran, bazılarının dışarı çıkmasını sağlayan bir şiddettir; ancak yapı mühendisliği açısından küçümsenmemesi gereken bir etkinliktir.