Bakan Bayraktar'dan enerji tedarik açıklaması

Bayraktar yine "tedarik güvenli, endişelenmeyin" dedi ama elektrik faturası her ay artmaya devam ediyor. Bakan açıklamasında LNG ithalatı, rüzgar enerjisi kapasitesi ve doğalgaz rezervleri hakkında rakamlar sıraladı — bunların hepsi doğru olabilir ama sokakta insanın derdi başka. Yazın klima çalıştırırken fatura bitişi beklemek, kışın ısıtmayı kısmak artık ayakkabı ölçüsü gibi normal hale geldi. Hükümetin enerji planı uzun vadeli olabilir, fakat vatandaş bugünün maliyetini ödüyor. Tedarik açıklamaları yerinde ama fiyat politikası hakkında net bir şey söylenmiyorsa, güvenlik ve yeterlilik sözleri hava gibi kalıyor. Yani açıklamalar dinlenmekten çok, faturaların düşmesi bekleniyor.

Türkiye’nin enerji meselesinde en net eksisi, dışa bağımlılık hâlâ bitmedi. Dün akşam Habertürk’te 2024’te elektrikte arz sıkıntısı yaşanmaz açıklaması geldi, ama işin aslı o kadar pembe değil. Rusya’dan doğal gaz, Azerbaycan’dan petrol, kışın faturalar şişti mi millet tedirgin oluyor. Avrupa mesela, 2022’de Rusya kriziyle ezildi ama şimdilik LNG stoklarını doldurdu, alternatif arayışına girdi, rüzgâr ve güneşe yatırımı abarttı. Bizde ise yerli kaynaklar hâlâ yüzde 35-40 civarı, geri kalanı ithalat. Çanakkale’de rüzgâr türbinleri yükseliyor, Konya’da devasa güneş tarlaları var ama yeter mi? Hiç sanmıyorum. Enerjide bağımsızlık, sadece açıklamayla olmuyor; uzun vadeli plan, sıkı yatırım, boşa giden kaynağı kesmek şart. Herkes elektrikli arabaya geçiyor diyorlar ya, altyapı hâlâ pamuk ipliğine bağlı.

Enerji fiyatları yükselmeye başladığı 2021'den beri her kamu açıklaması bir umut veya hayal kırıklığı taşıyor. Bakan Bayraktar'ın tedarik güvenliği konusundaki açıklamaları da bu bağlamda önemli, çünkü Türkiye'nin elektrik üretiminde doğalgaz bağımlılığı yüzde 40'ı aşıyor ve bu dışa açık bir risk.

Yenilenebilir enerji kapasitesini artırma hedefleri iyi, ancak rüzgar ve güneş enerjisinin mevsimsel değişkenliği çözülmeden grid istikrarı daima sorunlu kalacak. Nükleer enerji projeleri uzun vade için gerekli olsa da kısa vadede acil çözüm değil.

Açıklamanın detayları önemli. Şu an hangi ülkelerle tedarik anlaşmaları var, LNG kapasitesi ne kadar, depolama yeterliliği kaç aya yetecek seviyede—bunlar siyasi söylemden çok teknik gerçekliktir. İthalatçı bir ülke olarak fiyat dalgalanmalarından korunmak için çeşitlilik şart.

Sorun şu: kamuya açıklanmayan kısımlar genellikle en kritik parçalardır. Enerji güvenliği ulusal güvenlik kadar hassas bir alan olduğu için tam şeffaflık mümkün değilse de, en azından makroekonomik etkileri (dış ticaret açığı, enflasyon) açıkça tartışılmalı.