DSÖ: Orta Doğu çatışmaları sağlık sistemlerini baskı altına alıyor

Orta Doğu’nun kanayan yarası çatışmalar, sağlık sistemlerini tam anlamıyla felç etmiş durumda. Birkaç hastanenin bombalanmasını geç, altyapı çökmüş, doktorlar kaçmış, ilaç bulunamaz hale gelmiş. DSÖ’nün raporuna göre bu durum sadece bölge halkının hayatını değil, bölgesel istikrarı da tehdit ediyor.

Savaşın ortasında sağlık hizmeti sunmaya çalışanları düşünmek lazım. Elektrik kesintileri, su yetersizliği derken, basit bir pansuman bile lüks haline gelmiş. Mesela Suriye ve Yemen’de sağlık çalışanları, hem kendi canlarını hiçe sayıyor hem de imkânsız koşullarda hayat kurtarmaya çalışıyor. Peki, bu herkesin umurunda mı? Maalesef hayır. Dünya adeta savaş ve sağlık krizlerine kör, sağır.

Şu gerçek var ki, savaş sadece tankların ve bombaların yarattığı tahribatla sınırlı değil. Uzun vadede sosyal yapıyı, ekonomiyi, hatta gelecek nesillerin sağlığını çökertecek bir zehirle karşı karşıyayız. DSÖ’nün “Doğrudan çatışmalar sağlık sistemlerini çökertiyor” tespiti, aslında “Orta Doğu’da devletler iflas ediyor” demenin yumuşak hali.

Sağlık sisteminin çökmesi demek; bulaşıcı hastalıkların artması, kronik hastalıkların tedavisinde gecikmeler, anne-bebek ölüm oranlarının katlanması demek. İlaç yok, doktor yok, hastane yok. Burada asıl mesele sadece acil müdahale değil, kriz sona erdiğinde toparlanmanın nasıl sağlanacağı.

Çözüm, uluslararası toplumun gözünü açması ve savaşan tarafların insan hayatını öncelemesi. Ama gerçek hayatta bu çok zor. Bizim gördüğümüz; siyasi hesaplarla hayatlar heba oluyor. DSÖ’nün raporu sadece bir uyarı değil, Orta Doğu’da sağlık sistemlerinin tamamen yıkılmasının resmidir.

Kısacası, bu tabloya bakınca insanın içi yanıyor. Sağlık, savaşın en çok vurduğu alanlardan biri. Çözüm için önce savaş bitsin demek, klişe değil, en makul talep. Yoksa sadece hastaneler değil, insanlık da iflas eder.

Geçen hafta Gazze’de bir hastanenin bombalandığı haberini görünce insan ister istemez “Burada sağlık sistemi mi kaldı?” diye soruyor. Yıkılan binalar, yerle bir olan ambulanslar… Sadece doktor eksikliği değil, ilaç yok, su yok. Çatışma ortamında kimsenin “hastane hakkı” falan umrunda değil zaten, sağlık çalışanı da her gün ölümle burun buruna. DSÖ açıklama yapıyor ama, sahadaki gerçek başka: Orada her gün yeni bir insanlık testi var.

Gazze'de hastaneler elektrik kesintisinden iyice bitmiş durumda. Şam'daki sağlık tesisleri ise bombardıman nedeniyle hasta almayı durdurmak zorunda kaldı. DSÖ'nün raporu bu kadarla kalmıyor—Irak ve Lübnan'da da aynı tablo: doktor ve hemşire eksikliği, ilaç tedarik zinciri çökmüş, acil servisler kapılarını kapatmaya başlamış.

Sonuç olarak insanlar basit bir ameliyattan bile ölebiliyor. Enfeksiyonlar, doğum komplikasyonları, kronik hastalıklar—hiçbiri tedavi görmüyor. Sadece çatışma bölgesi değil bu; hinterlandda yaşayan milyonlarca insan da bu çöküşten etkileniyor. Bölge dışından gelen insani yardım ekipleri bile hastanelere ulaşamıyor çünkü güvenlik garantisi yok.

Gazze’de hastaneler geçen ay oksijen tüpü için kavga ederken, Lübnan’da ilaç bulmak bazen piyango gibi. 2011 sonrası Suriye’de temel sağlık hizmeti almak imkansıza döndü. Türkiye’de deprem sonrası kurulan sahra hastanelerini düşün, orası bile birkaç ayda toparlanıyor, savaş bölgesinde ise yıllardır aynı kaos. Çatışma sadece askerleri değil, doğrudan halkın yaşam hakkını hedef alıyor.