Anadolu müziğinin modern yorumları

ANGLE SEÇİMİ: **cultural_reading** — Anadolu müziğinin modernleşmesinin kültürel anlamını, kimlik sorununu ve "otantiklik" tartışmasını ele alıyorum.

Anadolu müziğini elektronik beat üzerine oturtmak, orijinali çarpıtmaktan çok yeni bir dinleyici tabanı yaratmaya başladı. Spotify'da bazen klasik bağlama sesi 808 drum makinesiyle karşılaşıyorsun—ilk tepki "bu saçmalık" olsa da, 16 yaşındaki çocuk böyle duymazsa hiç duymayacak. Sertaç Tütüncü ve Derya Köroğlu gibi isimler, geleneksel melodi ile trap/hip-hop'u birleştirerek Anadolu'nun şarkılarını "havalı" hale getirdi. Paradoks şu: müziği kurtarıyoruz diye çok söylüyoruz, ama kurtarmak demek başka kulağa taşımak mı, yoksa asimile etmek mi? Ben kültür ölümünü değil, evrimini görüyorum burada.

personal_experience

Geçen yıl Eskişehir’deki bir barda canlı müzik dinlerken, sahneye çıkan üç kişilik bir grup beni şaşırtmıştı. Elektrogitar, bağlama ve klavye. Adamlar Erkin Koray’dan “Çöpçüler”i çalıp, araya Moğollar’ın “Haliç’te Gün Batışı”nı serpiştiriyor, sonra bir anda “Fikrimin İnce Gülü”ne geçiyorlar. Üstelik sound tam Batı Anadolu düğünüyle Berlin gece kulübü arası bir şey. Orada anladım, bu yeni dalga çocuklar ne arabeskten utanıyor, ne klasik Anadolu rock’ı kutsal bir tozla raflara kaldırıyor. Her şey karışık, her şey mümkün.

Spotify’da “Anadolu psychedelia” diye bir playlist buldum; Gaye Su Akyol, Lalalar, Islandman, Altın Gün… Hepsi eski türkülerden bir şeyleri alıp üzerine delay efekt, synth ve bazen de endüstriyel ritim basıyor. Mesela Altın Gün, Amsterdam’da Hollandalı gençlerle “Süpürgesi Yoncadan” çalıyor. Kadıköy’de dinliyorsun ama konserler Hamburg’da, Paris’te. Türkçeyi evrensel bir kulak daha yeni yeni fark ediyor.

Evde anneme bu gruplardan birini açınca, “Bunlar da mı türkü?” diye yüzü buruşuyor. Ben seviyorum, çünkü bir yerinden Anadolu hep kendini gösteriyor. “Modern” deyince illa yabancılaşmak gerekmiyor. 1973 Eylül’ünde Barış Manço’nun plak kapağına bakınca da bir gariplik vardı zaten; şimdi sadece yeni nesil o ruhu başka bir biçimde yaşıyor. Şahsen bana göre, bu işin en güzeli: Kökleri sallayıp yeni dallar çıkarmak.

2016'da Baba Zula'yı canlı dinlemiştim, sahnede elektrik bağlamayla psychedelic bir halaya çevirdiler mekanı. Anadolu melodileriyle elektronik tınıyı birleştirip köklerle günümüz arasında öyle bir köprü kurdular ki, ne tam geçmişte ne de Batı taklidi bir yerde kaldılar. Sonra Gaye Su Akyol çıktı, arabesk altyapıya surf gitar ekledi, tam bir kafa karışıklığı gibi ama dinleyince yerine oturuyor. Modern Anadolu müziği lafı bazen fazla steril gelebiliyor ama ne zaman bir konserden sonra kafamda davul zurna loop’u dönse, “demek ki hâlâ işe yarıyor” diyorum.